Σε εξέλιξη βρίσκεται η διαδικασία επικαιροποίησης του Ελαιοκομικού Μητρώου και υποβολής δηλώσεων συγκομιδής από τους ελαιοπαραγωγούς, μια υποχρέωση που αφορά πάνω από 500.000 ιδιοκτήτες ελαιόδεντρων σε όλη τη χώρα. Το μέτρο αποτελεί μέρος της προσπάθειας ψηφιοποίησης της ελαιοκομικής παραγωγής και καλύτερης παρακολούθησης της αγοράς ελαιολάδου και επιτραπέζιας ελιάς.
Η ενημέρωση και επικαιροποίηση του Ελαιοκομικού Μητρώου αποτελεί βασική
υποχρέωση για τους ελαιοπαραγωγούς της χώρας, καθώς μέσω αυτού καταγράφονται όλα τα στοιχεία των ελαιοκομικών εκμεταλλεύσεων. Το Μητρώο λειτουργεί ως επίσημη βάση δεδομένων για τα ελαιοτεμάχια, τις ποικιλίες ελιάς και την παραγωγική δυναμικότητα κάθε εκμετάλλευσης, ενώ συνδέεται και με άλλα αγροτικά πληροφοριακά συστήματα.Στόχος του είναι να υπάρχει πλήρης εικόνα της ελαιοκομικής παραγωγής στην Ελλάδα, να ενισχυθεί η διαφάνεια στην αγορά ελαιολάδου και επιτραπέζιας ελιάς και να διευκολυνθούν οι έλεγχοι αλλά και η χορήγηση ενισχύσεων στους παραγωγούς. Υποχρέωση εγγραφής ή επικαιροποίησης στοιχείων στο Ελαιοκομικό Μητρώο έχουν όλοι οι κάτοχοι ελαιοτεμαχίων που διαθέτουν 21 ή περισσότερα ελαιόδεντρα και αφορά τόσο επαγγελματίες αγρότες όσο και ιδιώτες που διατηρούν ελαιώνες μικρής ή μεγαλύτερης έκτασης.
Αντίθετα, όσοι διαθέτουν λιγότερα από 21 δέντρα, για παράδειγμα λίγες ελιές σε αυλή ή μικρό αγροτεμάχιο για ιδιωτική κατανάλωση, δεν υποχρεούνται να εγγραφούν στο Μητρώο. Παράλληλα, οι παραγωγοί οφείλουν να υποβάλλουν κάθε χρόνο δήλωση συγκομιδής ελαιόκαρπου, ακόμη και στην περίπτωση που δεν είχαν παραγωγή τη συγκεκριμένη χρονιά. Σε αυτή την περίπτωση υποβάλλεται μηδενική δήλωση.
Η δήλωση συγκομιδής υποβάλλεται ηλεκτρονικά μέσω της σχετικής εφαρμογής στην πλατφόρμα gov.gr, με χρήση των προσωπικών κωδικών Taxisnet. Η διαδικασία αφορά τη συγκομιδή της προηγούμενης ελαιοκομικής περιόδου και πραγματοποιείται κάθε χρόνο από 1ης Οκτωβρίου έως 31 Μαΐου του επόμενου έτους.
Μετά την ολοκλήρωση της συγκομιδής και την παράδοση του ελαιόκαρπου σε ελαιοτριβείο ή μονάδα μεταποίησης, ο παραγωγός πρέπει να καταχωρίσει στο σύστημα:
- τα στοιχεία του ελαιοτεμαχίου,
- την ποικιλία ελιάς,
- την ποσότητα ελαιόκαρπου που συγκομίστηκε,
- το ελαιοτριβείο στο οποίο παραδόθηκε η παραγωγή.
Βασική προϋπόθεση για την υποβολή της δήλωσης είναι να έχουν καταχωριστεί σωστά τα στοιχεία της εκμετάλλευσης στο Ελαιοκομικό Μητρώο. Για την εγγραφή ή την επικαιροποίηση των στοιχείων στο Ελαιοκομικό Μητρώο, οι παραγωγοί απευθύνονται συνήθως στις αρμόδιες Διευθύνσεις Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής (ΔΑΟΚ) των Περιφερειακών Ενοτήτων.
Μεταξύ των βασικών στοιχείων που ζητούνται περιλαμβάνονται:
- στοιχεία ταυτότητας και ΑΦΜ του παραγωγού,
- η τελευταία δήλωση ΟΣΔΕ (όπου υπάρχει),
- στοιχεία εντοπισμού των αγροτεμαχίων ή χαρτογραφικά δεδομένα,
- ο αριθμός των ελαιόδεντρων ανά αγροτεμάχιο,
- οι ποικιλίες ελιάς που καλλιεργούνται.
Κάθε ελαιοτεμάχιο καταχωρίζεται στο σύστημα με μοναδικό κωδικό, ο οποίος χρησιμοποιείται στη συνέχεια για τη δήλωση συγκομιδής.
Οι περιοχές
Η επικαιροποίηση του Ελαιοκομικού Μητρώου πραγματοποιείται σταδιακά από τις Περιφέρειες της χώρας, με σχετικές ανακοινώσεις των ΔΑΟΚ που καλούν τους παραγωγούς να προσέλθουν για έλεγχο και ενημέρωση των στοιχείων τους.
Η διαδικασία αφορά κυρίως περιοχές με σημαντική ελαιοκομική δραστηριότητα, όπως:
- η Πελοπόννησος,
- η Κρήτη,
- η Στερεά Ελλάδα,
- η Δυτική Ελλάδα,
- τα νησιά του Αιγαίου και του Ιονίου.
Σε πολλές περιφερειακές ενότητες οι υπηρεσίες ζητούν από τους παραγωγούς να επικαιροποιήσουν τα στοιχεία των ελαιώνων τους πριν την έναρξη της νέας ελαιοκομικής περιόδου. Την περίοδο αυτή, η σχετική πλατφόρμα στο gov.gr είναι ανοιχτή για την περιφέρεια Αττικής και Κεντρικής Μακεδονίας.
Τα πρόστιμα
Η μη υποβολή δήλωσης συγκομιδής ή η υποβολή ανακριβών στοιχείων μπορεί να επιφέρει διοικητικά πρόστιμα, τα οποία κυμαίνονται από 100 έως και 5.000 ευρώ, ανάλογα με το μέγεθος της εκμετάλλευσης.
Ενδεικτικά προβλέπονται:
- 100 ευρώ για εκμεταλλεύσεις με 21-50 ελαιόδεντρα
- 500 ευρώ για 51-100 δέντρα
- 1.000 ευρώ για 101-500 δέντρα
- έως 5.000 ευρώ για πολύ μεγάλες εκμεταλλεύσεις.
Οι κυρώσεις μπορεί επίσης να συνδέονται με ελέγχους που αφορούν την ιχνηλασιμότητα της παραγωγής και τη διασταύρωση στοιχείων με άλλες αγροτικές δηλώσεις. Οι αρμόδιες υπηρεσίες συνιστούν στους ελαιοπαραγωγούς να ελέγξουν έγκαιρα τα στοιχεία των αγροτεμαχίων τους στο Μητρώο και να υποβάλουν τη δήλωση συγκομιδής μέσα στις προβλεπόμενες προθεσμίες.
Η σωστή καταγραφή των ελαιώνων αποτελεί πλέον βασική προϋπόθεση όχι μόνο για τη συμμόρφωση με τη νομοθεσία, αλλά και για τη συμμετοχή σε προγράμματα ενισχύσεων και δράσεις του αγροτικού τομέα, που συνδέονται όλο και περισσότερο με την ψηφιακή καταγραφή της αγροτικής παραγωγής.