Στην κορυφή της πυραμίδας των διεκδικήσεων βρίσκεται το χρηματοδοτικό έλλειμμα, το οποίο αγγίζει το δραματικό ποσό των 2,5 δισεκατομμυρίων ευρώ. Η απόκλιση αυτή ανάμεσα στους θεσμοθετημένους πόρους και στα πραγματικά έσοδα στερεί από την Αυτοδιοίκηση τη δυνατότητα να ανταποκριθεί στις βασικές της υποχρεώσεις, καθιστώντας επιτακτική την ανάγκη για μια ριζική αναθεώρηση των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων (ΚΑΠ).
Την ίδια στιγμή, οι Δημοτικές Επιχειρήσεις Ύδρευσης και Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ) βρίσκονται σε οριακό σημείο. Στο τραπέζι του συνεδρίου τίθενται επιτακτικά η οικονομική τους βιωσιμότητα, τα συσσωρευμένα χρέη, αλλά κυρίως το ενεργειακό κόστος. Η συνολική ενεργειακή επιβάρυνση για τους Δήμους έχει εκτιναχθεί στα 240 εκατομμύρια ευρώ.
Οι αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας έχουν ανατρέψει πλήρως τους προϋπολογισμούς των δήμων. Η λειτουργία του οδικού φωτισμού, των σχολικών κτιρίων, των αθλητικών εγκαταστάσεων και των κοινωνικών δομών μετατρέπεται σε γρίφο για δυνατούς λύτες. Οι δήμαρχοι εκπέμπουν σήμα κινδύνου και διεκδικεί μετ’ επιτάσεως μια ευνοϊκότερη και ειδική τιμολόγηση από την κυβέρνηση, τονίζοντας ότι οι Δήμοι δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως κοινοί εμπορικοί καταναλωτές.
Η κατάσταση αυτή γίνεται ακόμη πιο δραματική αν εστιάσει κανείς στις Δημοτικές Επιχειρήσεις Ύδρευσης και Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ). Οι επιχειρήσεις αυτές, που έχουν την ευθύνη για το πολυτιμότερο αγαθό —το νερό—, βρίσκονται σήμερα σε οριακό σημείο βιωσιμότητας. Η παραγωγή, η άντληση και η διανομή νερού, καθώς και η επεξεργασία των λυμάτων, είναι διαδικασίες εξαιρετικά ενεργοβόρες. Με το κόστος του ρεύματος στα ύψη, οι οφειλές των ΔΕΥΑ προς τους παρόχους ενέργειας έχουν συσσωρευτεί επικίνδυνα.
Στο τραπέζι του συνεδρίου τίθεται πλέον ανοιχτά το ερώτημα της επόμενης ημέρας. Οι δήμαρχοι ξεκαθαρίζουν ότι η οικονομική εξυγίανση των ΔΕΥΑ δεν μπορεί να γίνει μέσω της μετακύλισης του κόστους στους καταναλωτές. Η αύξηση των τιμολογίων του νερού αποτελεί «κόκκινη γραμμή» για την Αυτοδιοίκηση, καθώς κάτι τέτοιο θα έπληττε άμεσα τα ήδη επιβαρυμένα νοικοκυριά.
Η λύση που προκρίνεται από την ΚΕΔΕ απαιτεί μια γενναία και ριζική παρέμβαση από την πολιτεία:
-Κρατική επιχορήγηση για την κάλυψη των συσσωρευμένων οφειλών που δημιουργήθηκαν λόγω της ενεργειακής κρίσης.
-Θεσμοθέτηση ειδικού «κοινωνικού-δημοτικού» τιμολογίου ενέργειας.
-Άμεση χρηματοδότηση για την ενεργειακή αυτονόμηση των δήμων (π.χ. μέσω διευκόλυνσης στην κατασκευή δημοτικών φωτοβολταϊκών πάρκων).
Αν δεν βρεθεί άμεσα μια βιώσιμη φόρμουλα για το ενεργειακό κόστος και τις ΔΕΥΑ, οι Δήμοι θα βρεθούν μπροστά στο φάσμα της αδυναμίας παροχής βασικών υπηρεσιών, με άμεσο αντίκτυπο στην ποιότητα ζωής των πολιτών.
Ένα εξίσου φλέγον ζήτημα είναι η δραματική υποστελέχωση. Αυτή τη στιγμή καταγράφονται 35.000 κενές θέσεις εργασίας στους δήμους, με τις όποιες νέες προσλήψεις να μετατίθενται για το 2027. Η έλλειψη μόνιμου προσωπικού συνδέεται άμεσα με το πάγιο αίτημα των συμβασιούχων, ιδιαίτερα στους παιδικούς σταθμούς, οι οποίοι διεκδικούν σταθερή εργασία για την εύρυθμη λειτουργία των κοινωνικών δομών. Παράλληλα, οι δήμοι αναμένουν τη δίκαιη απόδοση των πόρων από το τέλος ταφής, ένα μέτρο που έχει επιβαρύνει άδικα τα οικονομικά τους.
Τέλος, η ανάπτυξη των πόλεων απαιτεί σύγχρονες δημοτικές υποδομές μέσω ενός σταθερού επενδυτικού προγράμματος, αλλά και έναν ορθολογικό πολεοδομικό σχεδιασμό. Το μέλλον των οικισμών και η αναδιοργάνωση των υποστελεχωμένων Υπηρεσιών Δόμησης (ΥΔΟΜ) αποτελούν προτεραιότητα για την ασφάλεια δικαίου και την τοπική ανάπτυξη.