Δευτέρα 1 Ιουνίου 2026

Μελέτη αναδεικνύει το παράδοξο των πυρκαγιών: Λιγότερα καμένα εκτάρια παγκοσμίως, αλλά βιβλικές καταστροφές στις πλούσιες χώρες

 Καταστροφικές δασικές πυρκαγιές   σάρωσαν τα πλουσιότερα μέρη του κόσμου το 2025, διαπιστώνει μελέτη, παρόλο που σε παγκόσμιο επίπεδο η έκταση που παραδόθηκε στις φλόγες μειώθηκε.

Οι καταστροφικές πυρκαγιές στοίχισαν ζωές, σπίτια και θέσεις εργασίας πέρυσι στην Καλιφόρνια, τον Καναδά, την Ευρώπη και τη Νότια Κορέα. Ωστόσο, τα 335 εκατομμύρια εκτάρια που

κάηκαν αποτελούν τη δεύτερη χαμηλότερη επίδοση από το 2002, σύμφωνα με την ανασκόπηση, κυρίως λόγω της επέκτασης των αφρικανικών αγροκτημάτων που έχουν κατακερματίσει το τοπίο και εμποδίζουν την εξάπλωση μεγάλων πυρκαγιών σαβάνας.

Οι καταστροφές του 2025 περιλάμβαναν μια «μεγα-πυρκαγιά» (megafire) στη    Σκωτία που κατέκαψε περισσότερα από 100.000 εκτάρια –συμβάλλοντας στο να σπάσει το Ηνωμένο Βασίλειο το ρεκόρ καμένης έκτασης– καθώς και τις πυρκαγιές Palisades και Eaton στο Λος Άντζελες, οι οποίες συγκαταλέγονται στις πιο καταστροφικές στην ιστορία των ΗΠΑ.

Πυρκαγιές που έσπασαν κάθε ρεκόρ στην Ισπανία και την Πορτογαλία  κατέκαψαν περισσότερα από μισό εκατομμύριο εκτάρια, ενώ η Νότια Κορέα βίωσε τη μεγαλύτερη και πιο θανατηφόρα περίοδο δασικών πυρκαγιών στην ιστορία της. Οι πυρκαγιές αντιπροσώπευαν περισσότερο από το 38% των ασφαλισμένων ζημιών από καιρικές καταστροφές το 2025, σύμφωνα με τη μελέτη, την οποία επικαλείται ο Guardian.

«Το 2025 δείχνει ότι μια “ήσυχη” χρονιά πυρκαγιών σε παγκόσμιο επίπεδο μπορεί να παραμένει καταστροφική», δήλωσε ο Μάθιου Τζόουνς, κλιματικός επιστήμονας στο Πανεπιστήμιο της Ανατολικής Αγγλίας και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης. «Βλέπουμε μια αυξανόμενη αναντιστοιχία μεταξύ της συνολικής καμένης έκτασης και των πραγματικών επιπτώσεων στον κόσμο».

Οι αλλαγές στη χρήση της γης σημαίνουν ότι οι δασικές πυρκαγιές καίνε μικρότερο μέρος του πλανήτη σε σχέση με το παρελθόν, αλλά η υπερθέρμανση του πλανήτη δημιουργεί συνθήκες που τους επιτρέπουν να εξαπλώνονται, αυξάνοντας τον κίνδυνο σε αυτό που οι ερευνητές αποκαλούν «διεπαφή αστικού-δασικού χώρου», όπου οι άνθρωποι κινδυνεύουν περισσότερο.

Οι αντίξοες καιρικές συνθήκες, που εντείνονται από τη ρύπανση του άνθρακα, μετέτρεψαν ορισμένες από τις περσινές πυρκαγιές σε εκρηκτικές πύρινες λαίλαπες.

Στη νότια Καλιφόρνια και τη Νότια Κορέα, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι ισχυροί άνεμοι και η ξηρή βλάστηση ώθησαν τις πυρκαγιές μέσα από πυκνοκατοικημένες περιοχές, προκαλώντας «εξαιρετικά υψηλή θνησιμότητα, μαζικές εκκενώσεις και μεγάλες απώλειες σε υποδομές». Στη Μεσόγειο, εν τω μεταξύ, η ξηρασία και η ακραία ζέστη οδήγησαν σε σφοδρές πυρκαγιές, από την Πορτογαλία μέχρι την Τουρκία.

Remaining Time 0:00
 

«Αυτές οι συνθήκες δεν προκαλούν τις πυρκαγιές, αλλά σε περίπτωση πυρκαγιάς, έχουμε υλικά που είναι πιο εύφλεκτα από το συνηθισμένο –επειδή είναι πιο ξηρά– και συνθήκες ανέμου που τροφοδοτούν τις φλόγες», δήλωσε ο Νταβίντ Γκαρσία, επιστήμονας εφαρμοσμένων μαθηματικών στο Πανεπιστήμιο του Αλικάντε, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη. «Αυτό καθιστά πιο πιθανή την εκδήλωση μεγάλων πυρκαγιών».

Μια μελέτη απόδοσης αιτιών στην οποία συνέβαλε ο Γκαρσία πέρυσι διαπίστωσε ότι ο ακραίος καιρός που τροφοδότησε τις φλόγες στην Πορτογαλία και την Ισπανία έγινε 39 φορές πιο πιθανός λόγω της κλιματικής κατάρρευσης. «Εάν συνεχίσουμε να θερμαίνουμε τον πλανήτη, οι πυρκαγιές μεγάλης κλίμακας θα συνεχίσουν να αυξάνονται», είπε ο ίδιος.

Η συνολική μείωση της παγκόσμιας καμένης έκτασης οδήγησε σε πτώση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα στο τρίτο χαμηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί ποτέ.

Στον Καναδά, ωστόσο, καταγράφηκαν ακραίες εκπομπές από δασικές πυρκαγιές για τρίτη συνεχή χρονιά. Από το 2023, τα βόρεια δάση της Βόρειας Αμερικής έχουν εκπέμψει σχεδόν 4 δισεκατομμύρια τόνους CO2, υπερβαίνοντας τις συνολικές εκπομπές της προηγούμενης 15ετίας.

Εκτός από την υπερθέρμανση του πλανήτη, οι ρύποι στον καπνό των δασικών πυρκαγιών οδηγούν σε τεράστιο αριθμό θανάτων ανθρώπων που αναπνέουν μολυσμένο αέρα. Τα τοξικά σωματίδια που εκτοξεύτηκαν από τις καναδικές δασικές πυρκαγιές το 2023 σκότωσαν 82.000 ανθρώπους, σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο, με τον καπνό να πνίγει ακόμη και πόλεις στις ΗΠΑ, την Ευρώπη και την Αφρική.

Ο Αντριάν Ρέγκος, οικολόγος τοπίου στη Βιολογική Αποστολή της Γαλικίας στην Ισπανία, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη, δήλωσε ότι τα περσινά γεγονότα κατέδειξαν πώς ένας σχετικά μικρός αριθμός ακραίων πυρκαγιών μπορεί να καθορίσει τις οικολογικές, κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες μιας ολόκληρης αντιπυρικής περιόδου.

«Το ευρύτερο μοτίβο που υπογραμμίζεται από αυτή τη μελέτη είναι σύμφωνο με αυτό που παρατηρούμε σε ολόκληρη τη νότια Ευρώπη: ενώ η συνολική καμένη έκταση μπορεί να παρουσιάζει διακυμάνσεις από έτος σε έτος, η κλιματική αλλαγή αυξάνει την πιθανότητα ακραίων πυρομετεωρολογικών συνθηκών, και η συσσώρευση καύσιμης ύλης που σχετίζεται με την εγκατάλειψη της υπαίθρου καθιστά πολλά τοπία πιο ευάλωτα σε μεγάλες, ταχύτατα κινούμενες πυρκαγιές», δήλωσε.

«Η πρόκληση, επομένως, δεν είναι μόνο η μείωση του αριθμού των πυρκαγιών, αλλά η ενίσχυση της ανθεκτικότητας των τοπίων και των κοινοτήτων απέναντι σε ακραία φαινόμενα».