Αυτό που παρακολουθούμε τις τελευταίες εβδομάδες στον ΣΥΡΙΖΑ, δεν έχει προηγούμενο στην πρόσφατη και απώτερη ελληνική - ίσως και διεθνή - ιστορία. Ένα κόμμα που πήρε στις
πλάτες του ο Αλέξης Τσίπρας, από το 3%, το πήγε στο 36%, το έκανε κυβέρνηση κερδίζοντας δύο εκλογές τον Ιανουάριο και τον Σεπτέμβριο του 2015, εκφυλίστηκε ραγδαία μετά την παραίτηση του φυσικού του ηγέτη.Ευθύνη στον εκφυλισμό αυτό έχει αναμφίβολα και ο ίδιος ο Αλέξης Τσίπρας - αλλά μάλλον το επεδίωκε γιατί εκεί είναι η εκλογική του δεξαμενή. Όταν έχασε την πρώτη φορά το 2019 σε εθνικές εκλογές από τον Μητσοτάκη, ο ΣΥΡΙΖΑ πήρε σχεδόν 32%. Όχι ιδιαίτερα μεγάλη πτώση αν αναλογιστεί κανείς κωλοτούμπες, μνημόνια, τραγωδία στο Μάτι, συμφωνία των Πρεσπών. Στη δεύτερη εθνική του ήττα όμως, το 2023, όταν κρίθηκε ως αρχηγός αξιωματικής αντιπολίτευσης πλέον, ο ΣΥΡΙΖΑ έπεσε στο 17,8%. Τότε θεωρήθηκε (και ορθώς) ήττα, έστω και εάν τώρα με το ίδιο grosso modo δημοσκοπικά ποσοστό, στην ΕΛ.Α.Σ πανηγυρίζουν.
Ο... εξ Αμερικής «μετεωρίτης» έδωσε αρχικά μια επικοινωνιακή λάμψη στον ΣΥΡΙΖΑ, καθώς κατάφερε να πάρει ένα 15% στις ευρωεκλογές, όμως ήταν προφανές ότι οι μέρες του ήταν μετρημένες στην ηγεσία του κόμματος. Οι υπόγειες και ανοικτές τρικλοποδιές, η απειρία του ιδίου και η έλλειψη παντελούς γνώσης της εσωτερικής πολιτικής σκηνής τον εξέθεταν μέρα με την ημέρα. Την ίδια στιγμή, βρέθηκε στο στόχαστρο αποκαλύψεων και εισαγγελικών ερευνών τόσο για τις οικονομικές του εκκρεμότητες και δραστηριότητες στις ΗΠΑ, όσο και για την πισίνα στην εξοχική του κατοικία στις Σπέτσες, όπου είχε την πρωτότυπη ιδέα να... συγκαλέσει την τότε κοινοβουλευτική ομάδα του κόμματος αλλά και διαμάχες για το πόθεν έσχες του.
Βουλευτές και στελέχη που τον στήριξαν όπως οι Παππάς - Πολάκης, άρχισαν να κρατούν αποστάσεις ή και να επιτίθενται στον πρόεδρο του κόμματος.
Ήδη είχε επέλθει διάσπαση καθώς οι διαφωνίες με Κασσελάκη έκαναν την ομάδα Χαρίτση, Αχτσιόγλου, Τσακαλώτου και λοιπών να αποχωρήσουν να ανεξαρτητοποιηθούν και να σχηματίσουν νέα Κοινοβουλευτική Ομάδα, τη Νέα Αριστερά, κάνοντας τον ΣΥΡΙΖΑ να χάσει την θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης την οποία κατέλαβε το ΠΑΣΟΚ.
Το δαχτυλίδι Τσίπρα
Ο Τσίπρας παραιτήθηκε («παραμέρισε» ήταν η ακριβής φράση του) δίνοντας τόπο στους νεότερους. Επιχείρησε να δώσει το - ελεγχόμενο - δαχτυλίδι στον Αλέξη Χαρίτση και στην Έφη Αχτσιόγλου, όπως περιγράφει ο ίδιος στην «Ιθάκη» του, αλλά εκείνοι μάλλον είδαν την «λούμπα» και αρνήθηκαν. Τότε στράφηκε στον Στέφανο Κασσελάκη, που κέρδισε την αρχηγία του ΣΥΡΙΖΑ. Ο Τσίπρας τον στήριξε και εμφανιζόταν δημόσια και ιδιωτικά να τον συμβουλεύει ώστε να ανταπεξέλθει ως αρχηγός της - τότε - αξιωματικής αντιπολίτευσης. Ο ίδιος πάντως ο Τσίπρας δεν είναι βέβαιο ότι τον «έσπρωξε» να κερδίσει την ηγεσία. Η βάση έκανε την έκπληξη και προτίμησε τον Κασσελάκη από την Αχτσιόγλου σε μια ακόμη επανάληψη Δαυίδ εναντίον Γολιάθ, ή Αβραμόπουλος εναντίον Πάγκαλου...Ο... εξ Αμερικής «μετεωρίτης» έδωσε αρχικά μια επικοινωνιακή λάμψη στον ΣΥΡΙΖΑ, καθώς κατάφερε να πάρει ένα 15% στις ευρωεκλογές, όμως ήταν προφανές ότι οι μέρες του ήταν μετρημένες στην ηγεσία του κόμματος. Οι υπόγειες και ανοικτές τρικλοποδιές, η απειρία του ιδίου και η έλλειψη παντελούς γνώσης της εσωτερικής πολιτικής σκηνής τον εξέθεταν μέρα με την ημέρα. Την ίδια στιγμή, βρέθηκε στο στόχαστρο αποκαλύψεων και εισαγγελικών ερευνών τόσο για τις οικονομικές του εκκρεμότητες και δραστηριότητες στις ΗΠΑ, όσο και για την πισίνα στην εξοχική του κατοικία στις Σπέτσες, όπου είχε την πρωτότυπη ιδέα να... συγκαλέσει την τότε κοινοβουλευτική ομάδα του κόμματος αλλά και διαμάχες για το πόθεν έσχες του.
Βουλευτές και στελέχη που τον στήριξαν όπως οι Παππάς - Πολάκης, άρχισαν να κρατούν αποστάσεις ή και να επιτίθενται στον πρόεδρο του κόμματος.
Η μετωπική Κασσελάκη - Γεροβασίλη
Η συνέχεια είναι λίγο - πολύ γνωστή: Μετά τις καταγγελίες Κασσελάκη για μαύρα ταμεία στον ΣΥΡΙΖΑ επί Τσίπρα, το θαλασσοδάνειο σε «Αυγή» και «Στο Κόκκινο» ξεκίνησε η αντίστροφη μέτρηση. Η πρώτη μετωπική σύγκρουση ήρθε στο συνέδριο όπου κονταροχτυπήθηκε με την Όλγα Γεροβασίλη.Ήδη είχε επέλθει διάσπαση καθώς οι διαφωνίες με Κασσελάκη έκαναν την ομάδα Χαρίτση, Αχτσιόγλου, Τσακαλώτου και λοιπών να αποχωρήσουν να ανεξαρτητοποιηθούν και να σχηματίσουν νέα Κοινοβουλευτική Ομάδα, τη Νέα Αριστερά, κάνοντας τον ΣΥΡΙΖΑ να χάσει την θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης την οποία κατέλαβε το ΠΑΣΟΚ.
Το συνέδριο στο μπουζουξίδικο και η εκπαραθύρωση Κασσελάκη
Το αποκορύφωμα ήρθε με το συνέδριο-παρωδία στο μπουζουξίδικο στο Γκάζι, το Νοέμβριο του 2024 όπου εκπαραθυρώθηκε ο Κασσελάκης που προχώρησε στην ίδρυση νέου κόμματος.Ο νέος πρόεδρος Σωκράτης Φάμελλος που κατίσχυσε του Παύλου Πολάκη στην κούρσα ηγεσίας, επιχείρησε μια πορεία ανασύνθεσης του ΣΥΡΙΖΑ. Αλλά η δημοσκοπική πτώση ήταν αναμενόμενη και ραγδαία.
Πριν το παρουσιάσει, ο Τσίπρας κατάφερε να τους αιφνιδιάσει όλους: Παραιτήθηκε από βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ τον Οκτώβριο του 2025, παρέδωσε την έδρα και έθεσε εαυτόν εκτός κόμματος. 'Ηταν μια κίνηση που δεν περίμεναν ούτε οι πιο κοντινοί του συνεργάτες και βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ και που ξεδίπλωνε ουσιαστικά τον άρρητο αλλά σαφή στόχο για δημιουργία νέου κόμματος.
Από εκεί ξεκινά η αμηχανία της ηγεσίας του κόμματος. Οι πρώτες αντιδράσεις ήταν... ανύπαρκτες. Η κεντρική εκδήλωση παρουσίασης της Ιθάκης στο θέατρο Παλλάς έδειξε και τις διαθέσεις του Τσίπρα Δεν κάλεσε κανέναν πρωτοκλασάτο και όσοι πήγαν (από τον πρόεδρο Φάμελλο ως τον Αλέξη Χαρίτση και από την Έφη Αχτσιόγλου ως τον Πέτρο Κόκκαλη και τον Διονύση Καλαματιανό, έκατσαν στον περίφημο εξώστη. Ο συμβολισμός προφανής: Όσοι έρθουν στο επικείμενο νέο κόμμα μου, δεν έχουν πιάσει στασίδι στα ψηφοδέλτια. Εξίσου προφανής και ο εξευτελισμός που επεφύλαξε στους πρώην συντρόφους του.
Κάθε μέρα που περνούσε ήταν βασανιστική για τον ΣΥΡΙΖΑ, μέχρι την ανακοίνωση του κόμματος Τσίπρα, η οποία ήρθε τελικά τον Μάιο του 2026 με την εκδήλωση στο Θησείο. Νέα πρόσωπα βγήκαν στο τηλεοπτικό «μεϊντάνι», όπως η εκπρόσωπος Θεώνη Κουφονικολάκου, ο Νίκος Νυφούδης, ο Κώστας Καρπουχτσής κ.λπ και διεμήνυαν πως στην Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη δεν πρόκειται να έρθει κανείς ως προίκα με έτοιμες θέσεις. Η γραμμή, την οποία επιβεβαίωσε και ο ίδιος ο Τσίπρας είναι όποιος θέλει παραιτείται, παραδίδει την έδρα του και γράφεται ως απλό μέλος στην ΕΛ.Α.Σ χωρίς να θεωρεί δεδομένο ότι θα είναι στα ψηφοδέλτια. Παράλληλα ήταν σαφές ότι δεν επρόκειται να δεχθεί στελέχη όπως ο Παύλος Πολάκης ή ο Νίκος Παππάς.
Ο Φάμελλος επιχείρησε να τετραγωνίσει τον κύκλο επιμένοντας στην προσπάθεια σύγκλισης και συμπόρευσης των δυνάμεων της κεντροαριστεράς, αλλά έφαγε πόρτα από το ΠΑΣΟΚ, τη Νέα Αριστερά αλλά και από τον Αλέξη Τσίπρα που το ξέκοψε και αυτό δηλώνοντας πως δεν θα συνεργαστεί με κόμματα. Το ηθικό των στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ άρχισε να καταρρέει όπως και τα ποσοστά στις δημοσκοπήσεις. Βουλευτές και κορυφαία στελέχη άρχισαν να αποχωρούν (Καραμέρος, Νοτοπούλου, Ζαχαριάδης, Καλαματιανός) και τέλος ο ίδιος ο Σωκράτης Φάμελλος που παραμένει όμως βουλευτής.
Εκείνη την στιγμή του εξώστη, θεωρεί κομβική ο Άδωνις Γεωργιάδης για την παραίτηση του Φάμελλου. «Η κρίσιμη για εκείνον στιγμή ήταν ο εξώστης. Αν είχε σηκωθεί διαμαρτυρόμενος να φύγει σεβόμενος τον θεσμό που εκπροσωπούσε θα είχε την ευκαιρία του. Απο την ώρα που έκατσε και τον εξευτέλισε ο Τσίπρας έπρεπε να παραιτηθεί την επόμενη ημέρα για να διασώσει την αξιοπρέπεια του» σχολίασε ο αντιπρόεδρος της ΝΔ. Υποστηρίζει ακόμη - και ίσως δεν έχει άδικο - ότι «όσα ακολούθησαν ως σήμερα ήταν το σχέδιο κατά γράμμα του Τσίπρα, ο οποίος από την επόμενη των εθνικών εκλογών του 2023 αποφάσισε ότι η πολιτική του επιβίωση εξαρτάται από την εξόντωση του ΣΥΡΙΖΑ».
Η μάχη της διαδοχής, καλά κρατεί στο μεταξύ για το κόμμα του 1,5%: Ο Παύλος Πολάκης το δηλώνει ανοικτά ότι θα είναι υποψήφιος, πιθανότατα να είναι και η Ρένα Δούρου, ενώ ο Νίκος Παππάς θα αρκεστεί όπως όλα δείχνουν στον αγαπημένο του ρόλο του στρατηγικού παίκτη.
Το ντόμινο επηρέασε και τη Νέα Αριστερά: Παραιτήθηκε ο Αλέξης Χαρίτσης από πρόεδρος, ενώ η Έφη Αχτσιόγλου παρέδωσε και την έδρα της αλλά ακόμη δεν μιλάει με τον Τσίπρα, όπως είπε η ίδια στο Protothema. Είναι οι δύο που είχαν πει διαδοχικά «όχι» στον Τσίπρα όταν ήθελε να τους περάσει τη σκυτάλη της διαδοχής του.
Ρεζερβέ όμως όντως δεν υπάρχουν, όπως διαμηνύει η πλευρά Τσίπρα; Συνεργάτες του πρώην πρωθυπουργού λένε ότι όποιος αποχωρεί από άλλο κόμμα δεν σημαίνει ότι θα μπει στα ψηφοδέλτια αυθωρεί και παραχρήμα. «Κάποιους προφανώς θα αξιοποιήσει για να προσποριστεί και την δυναμική τους στις τοπικές κοινωνίες. Αλλά μην περιμένεις πάνω από 4-5» λένε.
Ο Τσίπρας είναι προφανές ότι έκανε νέο κόμμα για να ξεφύγει από το παλιό που τον «τραβούσε από το μανίκι» που λέει και ο Σαββόπουλος και από όλους εκείνους τους πρώην συντρόφους του που τράβαγε τα μαλλιά του με όσα έλεγαν. Ο Πάνος Καμμένος ισχυρίζεται ότι σε υπουργικά τον σκουντούσε κάτω από το τραπέζι του υπουργικού για να αλλάξει θέμα. Η ΕΛ.Α.Σ είναι αρχηγοκεντρικό κόμμα και ο Τσίπρας θα παίξει με την αρχηγική του εικόνα στις δημοσκοπήσεις χωρίς ατέρμονες συνεδριάσεις, ισορροπίες και ζυμώσεις. Εκλογικά, ο ζωτικός του χώρος είναι εκείνος της κεντροαριστεράς-αριστεράς παρότι αρχικά επεχείρησε να παίξει και πιο κέντρο, όπου όμως η ΝΔ του Κυριάκου Μητσοτάκη έχουν «μπετονάρει» το κοινό τους. Στόχος επιβίωσης του νέου κόμματος είναι λοιπόν οι ψηφοφόροι του ΣΥΡΙΖΑ και του ΠΑΣΟΚ. Θέλει τους ψηφοφόρους όχι τα στελέχη -τουλάχιστον τα περισσότερα - που πλέον κινδυνεύουν να μείνουν στον εξώστη και να γεύονται άλλοι τα βουλευτικά έδρανα για πρώτη φορά, όπως κι εκείνοι την «πρώτη φορά αριστερά»...
Το rebranding Τσίπρα
Στο μεταξύ ο Αλέξης Τσίπρας, που είχε φωτογραφηθεί να μελετά εν πτήσει μια πρόταση της φημισμένης γαλλικής εταιρείας Publicis για το προσωπικό του rebranding, παρέμενε σιωπηλός περί τα εσωκομματικά αλλά και τα κοινοβουλευτικά του καθήκοντα, έχοντας αφιερωθεί στη συγγραφή του βιβλίο του.
Η παραίτηση - βόμβα και ο εξευτελισμός του εξώστη
Πριν το παρουσιάσει, ο Τσίπρας κατάφερε να τους αιφνιδιάσει όλους: Παραιτήθηκε από βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ τον Οκτώβριο του 2025, παρέδωσε την έδρα και έθεσε εαυτόν εκτός κόμματος. 'Ηταν μια κίνηση που δεν περίμεναν ούτε οι πιο κοντινοί του συνεργάτες και βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ και που ξεδίπλωνε ουσιαστικά τον άρρητο αλλά σαφή στόχο για δημιουργία νέου κόμματος.Από εκεί ξεκινά η αμηχανία της ηγεσίας του κόμματος. Οι πρώτες αντιδράσεις ήταν... ανύπαρκτες. Η κεντρική εκδήλωση παρουσίασης της Ιθάκης στο θέατρο Παλλάς έδειξε και τις διαθέσεις του Τσίπρα Δεν κάλεσε κανέναν πρωτοκλασάτο και όσοι πήγαν (από τον πρόεδρο Φάμελλο ως τον Αλέξη Χαρίτση και από την Έφη Αχτσιόγλου ως τον Πέτρο Κόκκαλη και τον Διονύση Καλαματιανό, έκατσαν στον περίφημο εξώστη. Ο συμβολισμός προφανής: Όσοι έρθουν στο επικείμενο νέο κόμμα μου, δεν έχουν πιάσει στασίδι στα ψηφοδέλτια. Εξίσου προφανής και ο εξευτελισμός που επεφύλαξε στους πρώην συντρόφους του.
Κάθε μέρα που περνούσε ήταν βασανιστική για τον ΣΥΡΙΖΑ, μέχρι την ανακοίνωση του κόμματος Τσίπρα, η οποία ήρθε τελικά τον Μάιο του 2026 με την εκδήλωση στο Θησείο. Νέα πρόσωπα βγήκαν στο τηλεοπτικό «μεϊντάνι», όπως η εκπρόσωπος Θεώνη Κουφονικολάκου, ο Νίκος Νυφούδης, ο Κώστας Καρπουχτσής κ.λπ και διεμήνυαν πως στην Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη δεν πρόκειται να έρθει κανείς ως προίκα με έτοιμες θέσεις. Η γραμμή, την οποία επιβεβαίωσε και ο ίδιος ο Τσίπρας είναι όποιος θέλει παραιτείται, παραδίδει την έδρα του και γράφεται ως απλό μέλος στην ΕΛ.Α.Σ χωρίς να θεωρεί δεδομένο ότι θα είναι στα ψηφοδέλτια. Παράλληλα ήταν σαφές ότι δεν επρόκειται να δεχθεί στελέχη όπως ο Παύλος Πολάκης ή ο Νίκος Παππάς.
Ο Φάμελλος επιχείρησε να τετραγωνίσει τον κύκλο επιμένοντας στην προσπάθεια σύγκλισης και συμπόρευσης των δυνάμεων της κεντροαριστεράς, αλλά έφαγε πόρτα από το ΠΑΣΟΚ, τη Νέα Αριστερά αλλά και από τον Αλέξη Τσίπρα που το ξέκοψε και αυτό δηλώνοντας πως δεν θα συνεργαστεί με κόμματα. Το ηθικό των στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ άρχισε να καταρρέει όπως και τα ποσοστά στις δημοσκοπήσεις. Βουλευτές και κορυφαία στελέχη άρχισαν να αποχωρούν (Καραμέρος, Νοτοπούλου, Ζαχαριάδης, Καλαματιανός) και τέλος ο ίδιος ο Σωκράτης Φάμελλος που παραμένει όμως βουλευτής.
Εκείνη την στιγμή του εξώστη, θεωρεί κομβική ο Άδωνις Γεωργιάδης για την παραίτηση του Φάμελλου. «Η κρίσιμη για εκείνον στιγμή ήταν ο εξώστης. Αν είχε σηκωθεί διαμαρτυρόμενος να φύγει σεβόμενος τον θεσμό που εκπροσωπούσε θα είχε την ευκαιρία του. Απο την ώρα που έκατσε και τον εξευτέλισε ο Τσίπρας έπρεπε να παραιτηθεί την επόμενη ημέρα για να διασώσει την αξιοπρέπεια του» σχολίασε ο αντιπρόεδρος της ΝΔ. Υποστηρίζει ακόμη - και ίσως δεν έχει άδικο - ότι «όσα ακολούθησαν ως σήμερα ήταν το σχέδιο κατά γράμμα του Τσίπρα, ο οποίος από την επόμενη των εθνικών εκλογών του 2023 αποφάσισε ότι η πολιτική του επιβίωση εξαρτάται από την εξόντωση του ΣΥΡΙΖΑ».
Ο ΣΥΡΙΖΑ που πλέον δημοσκοπικά βρίσκεται σε ποσοστά... νικοτίνης, αποσυντίθεται με αμείωτη ένταση. Οι πρώην προεδρικοί του Φάμελλου στέλνουν μηνύματα ότι μετά την παραίτηση του προέδρου αναβάλλεται η αυριανή Κεντρική Επιτροπή που είχε ζητήσει η μειοψηφία. Ωστόσο Πολάκης, Παππάς και Δούρου καλούν τα μέλη της Κ.Ε. να προσέλθουν αύριο κανονικά στη συνεδρίαση.
Η μάχη της διαδοχής, καλά κρατεί στο μεταξύ για το κόμμα του 1,5%: Ο Παύλος Πολάκης το δηλώνει ανοικτά ότι θα είναι υποψήφιος, πιθανότατα να είναι και η Ρένα Δούρου, ενώ ο Νίκος Παππάς θα αρκεστεί όπως όλα δείχνουν στον αγαπημένο του ρόλο του στρατηγικού παίκτη.
Το ντόμινο επηρέασε και τη Νέα Αριστερά: Παραιτήθηκε ο Αλέξης Χαρίτσης από πρόεδρος, ενώ η Έφη Αχτσιόγλου παρέδωσε και την έδρα της αλλά ακόμη δεν μιλάει με τον Τσίπρα, όπως είπε η ίδια στο Protothema. Είναι οι δύο που είχαν πει διαδοχικά «όχι» στον Τσίπρα όταν ήθελε να τους περάσει τη σκυτάλη της διαδοχής του.
Ρεζερβέ όμως όντως δεν υπάρχουν, όπως διαμηνύει η πλευρά Τσίπρα; Συνεργάτες του πρώην πρωθυπουργού λένε ότι όποιος αποχωρεί από άλλο κόμμα δεν σημαίνει ότι θα μπει στα ψηφοδέλτια αυθωρεί και παραχρήμα. «Κάποιους προφανώς θα αξιοποιήσει για να προσποριστεί και την δυναμική τους στις τοπικές κοινωνίες. Αλλά μην περιμένεις πάνω από 4-5» λένε.
Ο Τσίπρας είναι προφανές ότι έκανε νέο κόμμα για να ξεφύγει από το παλιό που τον «τραβούσε από το μανίκι» που λέει και ο Σαββόπουλος και από όλους εκείνους τους πρώην συντρόφους του που τράβαγε τα μαλλιά του με όσα έλεγαν. Ο Πάνος Καμμένος ισχυρίζεται ότι σε υπουργικά τον σκουντούσε κάτω από το τραπέζι του υπουργικού για να αλλάξει θέμα. Η ΕΛ.Α.Σ είναι αρχηγοκεντρικό κόμμα και ο Τσίπρας θα παίξει με την αρχηγική του εικόνα στις δημοσκοπήσεις χωρίς ατέρμονες συνεδριάσεις, ισορροπίες και ζυμώσεις. Εκλογικά, ο ζωτικός του χώρος είναι εκείνος της κεντροαριστεράς-αριστεράς παρότι αρχικά επεχείρησε να παίξει και πιο κέντρο, όπου όμως η ΝΔ του Κυριάκου Μητσοτάκη έχουν «μπετονάρει» το κοινό τους. Στόχος επιβίωσης του νέου κόμματος είναι λοιπόν οι ψηφοφόροι του ΣΥΡΙΖΑ και του ΠΑΣΟΚ. Θέλει τους ψηφοφόρους όχι τα στελέχη -τουλάχιστον τα περισσότερα - που πλέον κινδυνεύουν να μείνουν στον εξώστη και να γεύονται άλλοι τα βουλευτικά έδρανα για πρώτη φορά, όπως κι εκείνοι την «πρώτη φορά αριστερά»...