
Το νέο πλαίσιο προβλέπει πλήρη απαλλαγή ή σημαντικές μειώσεις στον ΕΝΦΙΑ για έξι διαφορετικές κατηγορίες φορολογουμένων.
Στους δικαιούχους περιλαμβάνονται νοικοκυριά με χαμηλά εισοδήματα, τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες, οικογένειες με άτομα με αναπηρία, κάτοικοι μικρών ακριτικών νησιών, ιδιοκτήτες ακινήτων σε περιοχές που έχουν υποστεί φυσικές καταστροφές, καθώς και όσοι έχουν ασφαλίσει τις κατοικίες τους έναντι συγκεκριμένων κινδύνων.
Αντίθετα, πρόσθετη φορολογική επιβάρυνση το 2027 αναμένεται να αντιμετωπίσουν κυρίως όσοι απέκτησαν μέσα στο 2026 νέα ακίνητα μέσω αγοράς, δωρεάς, γονικής παροχής ή κληρονομιάς, με αποτέλεσμα να αυξηθεί η συνολική αντικειμενική αξία της περιουσίας τους.
Το ποσοστό της ελάφρυνσης δεν είναι ενιαίο, καθώς εξαρτάται από την κατηγορία στην οποία εντάσσεται κάθε ιδιοκτήτης, αλλά και από την πλήρωση συγκεκριμένων εισοδηματικών και περιουσιακών προϋποθέσεων.
Ποιοι δικαιούνται μηδενικό ή μειωμένο ΕΝΦΙΑ το 2027
1. Πλήρης απαλλαγή για κύριες κατοικίες σε μικρούς οικισμούς
Περισσότεροι από 650.000 ιδιοκτήτες εκτιμάται ότι θα απαλλαγούν από την καταβολή ΕΝΦΙΑ για την κύρια κατοικία τους, εφόσον αυτή βρίσκεται σε οικισμούς που πληρούν τα προβλεπόμενα πληθυσμιακά κριτήρια.
Με τη νέα ρύθμιση, το όριο πληθυσμού αυξάνεται στους 2.000 κατοίκους, από 1.500 που ίσχυε προηγουμένως.
Ειδική πρόβλεψη υπάρχει για τη Δυτική Μακεδονία, καθώς και για παραμεθόριους δήμους της Κεντρικής και Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης και της Ηπείρου, όπου το πληθυσμιακό όριο διαμορφώνεται στους 2.200 κατοίκους.
Η διεύρυνση των κριτηρίων εντάσσει στο μέτρο επιπλέον 131 οικισμούς, καλύπτοντας περίπου 62.000 νέους φορολογουμένους.
Συνολικά, η απαλλαγή αφορά 12.855 οικισμούς, με το ετήσιο δημοσιονομικό κόστος να υπολογίζεται σε 86 εκατ. ευρώ. Από αυτά, τα 8 εκατ. ευρώ αφορούν την επέκταση του μέτρου.
Ωφελούμενοι είναι φυσικά πρόσωπα που έχουν τη φορολογική τους κατοικία στην Ελλάδα και διαθέτουν δικαιώματα επί της κύριας κατοικίας τους στους συγκεκριμένους οικισμούς. Για τον προσδιορισμό του πληθυσμού λαμβάνονται υπόψη τα στοιχεία της τελευταίας απογραφής.
Βασική προϋπόθεση είναι η φορολογητέα αξία του 100% της πλήρους κυριότητας της κατοικίας να μην ξεπερνά τις 400.000 ευρώ. Σε περίπτωση υπέρβασης του συγκεκριμένου ορίου, η απαλλαγή δεν χορηγείται.
2. Μηδενικός φόρος για κατοίκους μικρών ακριτικών νησιών
Πλήρης απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ προβλέπεται και για φυσικά πρόσωπα που έχουν τη φορολογική τους κατοικία στην Ελλάδα και διαμένουν σε μικρά ακριτικά νησιά με πληθυσμό μικρότερο των 1.200 κατοίκων.
Στο μέτρο εντάσσονται συγκεκριμένα νησιά των Περιφερειακών Ενοτήτων Ικαρίας, Λήμνου, Σάμου, Χίου, Καλύμνου, Καρπάθου, Ρόδου και Κω, καθώς και οι προβλεπόμενες περιοχές της Γαύδου και των Διαποντίων Νήσων.
Η μόνιμη κατοικία των δικαιούχων θα διαπιστώνεται μέσω της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος του 2026.
Η ελάφρυνση αφορά αποκλειστικά τα δικαιώματα επί ακινήτων που βρίσκονται στις συγκεκριμένες νησιωτικές περιοχές και εκτιμάται ότι θα καλύψει περίπου 3.500 ιδιοκτήτες.
3. Απαλλαγές για ακίνητα που επλήγησαν από πυρκαγιές, σεισμούς και πλημμύρες
Ειδικό καθεστώς φορολογικής προστασίας ισχύει για ιδιοκτήτες ακινήτων που βρίσκονται σε περιοχές οι οποίες έχουν πληγεί από μεγάλες φυσικές καταστροφές.
Στις προβλεπόμενες περιπτώσεις περιλαμβάνονται ακίνητα στην Κορινθία, τα οποία επλήγησαν από τις πυρκαγιές του Ιουλίου 2018, καθώς και περιουσίες στους Δήμους Μαντουδίου–Λίμνης–Αγίας Άννας και Ιστιαίας–Αιδηψού, μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές του 2021.
Στις απαλλαγές εντάσσονται επίσης ακίνητα που υπέστησαν ζημιές από τον σεισμό της 3ης Μαρτίου 2021 στις Περιφερειακές Ενότητες Λάρισας, Τρικάλων, Καρδίτσας, Πιερίας, Γρεβενών, Κοζάνης και Φθιώτιδας.
Ανάλογες προβλέψεις ισχύουν για πληγείσες ιδιοκτησίες στην Κρήτη, εξαιτίας των σεισμικών φαινομένων του 2021, αλλά και για ακίνητα στη Σάμο, την Ικαρία και τη Χίο, μετά τον σεισμό και τις πλημμύρες της 30ής Οκτωβρίου 2020.
Η απαλλαγή αφορά τα ακίνητα που πληρούν τις ειδικές προϋποθέσεις των σχετικών ρυθμίσεων.
4. Ολική απαλλαγή για τρίτεκνες, πολύτεκνες οικογένειες και νοικοκυριά με άτομα με αναπηρία
Μηδενικό ΕΝΦΙΑ για το σύνολο της ακίνητης περιουσίας τους μπορούν να εξασφαλίσουν τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες, καθώς και οικογένειες στις οποίες υπάρχει άτομο με ποσοστό αναπηρίας τουλάχιστον 80%, εφόσον πληρούνται συγκεκριμένα οικονομικά και περιουσιακά κριτήρια.
Ειδικότερα, το συνολικό οικογενειακό εισόδημα του 2026, είτε δηλωθέν είτε τεκμαρτό, δεν πρέπει να υπερβαίνει τις 12.000 ευρώ.
Το ποσό αυξάνεται κατά 1.000 ευρώ για τον ή τη σύζυγο ή το μέρος συμφώνου συμβίωσης, καθώς και για κάθε εξαρτώμενο μέλος της οικογένειας.
Επιπλέον, η συνολική επιφάνεια των κτισμάτων που ανήκουν στους δικαιούχους δεν μπορεί να ξεπερνά τα 150 τετραγωνικά μέτρα, με βάση την εικόνα της περιουσίας την 1η Ιανουαρίου 2027.
Οι συγκεκριμένες προϋποθέσεις εκτιμάται ότι θα εξασφαλίσουν πλήρη απαλλαγή από τον φόρο σε τουλάχιστον 55.000 δικαιούχους.
5. Έκπτωση 50% για ιδιοκτήτες με χαμηλά εισοδήματα και περιορισμένη ακίνητη περιουσία
Μείωση κατά 50% στον συνολικό ΕΝΦΙΑ προβλέπεται για φορολογουμένους που πληρούν ταυτόχρονα συγκεκριμένα εισοδηματικά και περιουσιακά όρια.
Το συνολικό οικογενειακό εισόδημα του 2026, δηλωθέν ή τεκμαρτό, δεν πρέπει να ξεπερνά τις 9.000 ευρώ. Στο βασικό αυτό ποσό προστίθενται 1.000 ευρώ για τον ή τη σύζυγο ή το μέρος συμφώνου συμβίωσης και για κάθε εξαρτώμενο μέλος.
Έτσι, το ανώτατο εισοδηματικό όριο διαμορφώνεται ως εξής:
- 9.000 ευρώ για άγαμο χωρίς παιδιά.
- 10.000 ευρώ για ζευγάρι χωρίς παιδιά.
- 11.000 ευρώ για ζευγάρι με ένα εξαρτώμενο τέκνο.
- 12.000 ευρώ για ζευγάρι με δύο εξαρτώμενα τέκνα.
Παράλληλα, η συνολική επιφάνεια των κτισμάτων που κατέχει ο φορολογούμενος την 1η Ιανουαρίου 2027 δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 150 τετραγωνικά μέτρα.
Υπάρχουν, επίσης, ανώτατα όρια στη συνολική αξία της ακίνητης περιουσίας, τα οποία καθορίζονται ανάλογα με την οικογενειακή κατάσταση:
- 85.000 ευρώ για άγαμο.
- 150.000 ευρώ για έγγαμο με ένα εξαρτώμενο τέκνο.
- 200.000 ευρώ για έγγαμο με δύο εξαρτώμενα τέκνα.
Ο αριθμός των φορολογουμένων που αναμένεται να επωφεληθούν από τη συγκεκριμένη μείωση εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει τις 800.000.
Σημειώνεται ότι όσοι δικαιούνται ταυτόχρονα απαλλαγή για την κύρια κατοικία τους λόγω διαμονής σε μικρό οικισμό μπορούν να μηδενίσουν τον φόρο για το συγκεκριμένο ακίνητο.
6. Μικρότερος ΕΝΦΙΑ για ασφαλισμένες κατοικίες
Έκπτωση στον ΕΝΦΙΑ δικαιούνται και οι ιδιοκτήτες που έχουν φροντίσει να ασφαλίσουν τις κατοικίες τους έναντι φυσικών καταστροφών.
Συγκεκριμένα, για κατοικίες φυσικών προσώπων με φορολογητέα αξία έως 500.000 ευρώ προβλέπεται μείωση του φόρου κατά 20%. Για ακίνητα μεγαλύτερης αξίας, το ποσοστό της έκπτωσης περιορίζεται στο 10%.
Για να ενεργοποιηθεί η ελάφρυνση, η κατοικία θα πρέπει να ήταν ασφαλισμένη μέσα στο 2026 για σεισμό, πυρκαγιά και πλημμύρα, σε ασφαλιστική εταιρεία που είναι εγγεγραμμένη στο σχετικό μητρώο της Τράπεζας της Ελλάδος.
Επιπλέον, το ασφαλιστήριο συμβόλαιο πρέπει να καλύπτει το σύνολο της αξίας ανακατασκευής του κτίσματος, χωρίς να συνυπολογίζεται η αξία του οικοπέδου.
Η ασφαλιζόμενη αξία δεν μπορεί να υπολείπεται των 1.000 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο.
Για να χορηγηθεί ολόκληρη η προβλεπόμενη έκπτωση, απαιτείται ασφαλιστική κάλυψη διάρκειας ενός έτους.
Εάν η ασφάλιση έχει μικρότερη διάρκεια, αλλά τουλάχιστον τρεις μήνες, η μείωση του φόρου υπολογίζεται αναλογικά με το διάστημα κάλυψης.
Οι ιδιοκτήτες που αναμένεται να επωφεληθούν από τη συγκεκριμένη ρύθμιση υπολογίζονται σε περισσότερους από 350.000.
Τι πρέπει να προσέξουν οι ιδιοκτήτες ακινήτων
Ιδιαίτερη σημασία έχει η διάκριση ανάμεσα στην απαλλαγή που αφορά αποκλειστικά την κύρια κατοικία και σε εκείνη που καλύπτει το σύνολο της ακίνητης περιουσίας.
Για παράδειγμα, ένας ιδιοκτήτης που εξασφαλίζει μηδενικό ΕΝΦΙΑ για την κατοικία του σε μικρό οικισμό δεν απαλλάσσεται αυτομάτως από τον φόρο που αναλογεί σε άλλα ακίνητα που διαθέτει, όπως εξοχικές κατοικίες, οικόπεδα ή επαγγελματικούς χώρους.
Αντίστοιχα, η έκπτωση για τις ασφαλισμένες κατοικίες εξαρτάται τόσο από το είδος των κινδύνων που καλύπτει το ασφαλιστήριο όσο και από τη χρονική διάρκεια της ασφάλισης.