Αθήνα, 21 Οκτωβρίου 2026
ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ
Ν. Κακλαμάνης: “Επίκαιρη όσο ποτέ η ανάγκη να αποκτήσει η χώρα μας ένα Μουσείο Αρχιτεκτονικής αφιερωμένο στην ιστορία και την εξέλιξή της”
«Τα κτήρια δεν είναι ποτέ απλώς κτήρια. Είναι οι σιωπηλοί μάρτυρες της ιστορίας μας αλλά και οι ενεργοί συντελεστές της». Με τη φράση αυτή, ο Πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων, κ. Νικήτας Κακλαμάνης, εγκαινίασε χθες τη μεγάλη έκθεση «Αρχιτεκτονική στην Ελλάδα
| Architecture in Greece - Η Μυστηριακή Γλώσσα του Σχήματος», που διοργανώνεται με την αρωγή της Βουλής, από τις 17 Οκτωβρίου 2026 έως τις 17 Ιανουαρίου 2027, στο πρώην Δημόσιο Καπνεργοστάσιο της οδού Λένορμαν, σε συνδιοργάνωση του Citylab και του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (ΤΕΕ).
Ο κ. Ν. Κακλαμάνης εξαίροντας το ιδιαίτερα «φιλόδοξο επιστημονικό και πολιτιστικό εγχείρημα, που διατρέχει χιλιάδες χρόνια αρχιτεκτονικής δημιουργίας στον ελληνικό χώρο, από την προϊστορία έως τις μέρες μας», στάθηκε σε ακόμη μία σημαντική διάσταση της συγκεκριμένης έκθεσης. Όπως τόνισε, «η συγκέντρωση, η επιστημονική τεκμηρίωση και η δημόσια παρουσίαση αυτού του πολύτιμου αρχιτεκτονικού αποθέματος αναδεικνύουν την ανάγκη να αποκτήσει η χώρα μας έναν σταθερό θεσμό, αφιερωμένο στην ιστορία και την εξέλιξη της αρχιτεκτονικής της». «Η προοπτική ίδρυσης ενός Ελληνικού Μουσείου Αρχιτεκτονικής αποτελεί εύλογο στόχο, που αξίζει να αποτελέσει αντικείμενο ουσιαστικού διαλόγου και συνεργασίας ανάμεσα στην επιστημονική κοινότητα, τους πολιτιστικούς φορείς και την Πολιτεία», υπογράμμισε ο Πρόεδρος της Βουλής, διαβεβαιώνοντας πως «η Βουλή θα είναι παρούσα σε αυτό το εγχείρημα».
Δεν παρέλειψε ν’ αναφερθεί και στη «βαθιά πολιτική αντίληψη της αρχιτεκτονικής που εξηγεί και τη σημασία που αποδίδει η Βουλή των Ελλήνων στη στήριξη πρωτοβουλιών που συνδέουν τον πολιτισμό με την κοινωνία των πολιτών». Όπως επεσήμανε, «ως Πρόεδρος της Βουλής, θα ήθελα να σταθώ στην ιδιαίτερη σχέση της αρχιτεκτονικής με τη Δημοκρατία», υπογραμμίζοντας πως «ο τρόπος με τον οποίο σχεδιάζουμε τον δημόσιο χώρο δεν είναι ποτέ ουδέτερος: αποτυπώνει τις αντιλήψεις μας για τη συνύπαρξη, την ισότητα, την προσβασιμότητα και τη συμμετοχή». «Μια δημοκρατική κοινωνία χρειάζεται χώρους που ενώνουν, όχι χώρους που αποκλείουν. Χώρους ανοιχτούς, προσβάσιμους, φιλόξενους, που ενθαρρύνουν τη συνάντηση, την επικοινωνία και τον διάλογο», κατέληξε ο κ. Ν. Κακλαμάνης.
Στα εγκαίνια της Έκθεσης τον Πρωθυπουργό εκπροσώπησε η Υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας κ. Μαριλένα Σούκουλη – Βιλιάλη. Παρέστη επίσης ο Γ΄Αντιπρόεδρος της Βουλής, κ. Αθανάσιος Μπούρας και βουλευτές.
Η έκθεση «Αρχιτεκτονική στην Ελλάδα - Η Μυστηριακή Γλώσσα του Σχήματος»
Πρόκειται για μια μεγάλη έκθεση αφιερωμένη στη διαχρονική πορεία της αρχιτεκτονικής δημιουργίας στον ελληνικό χώρο, από την προϊστορία έως τη σύγχρονη εποχή,
Αποτελεί μια συνθετική ανάγνωση της αρχιτεκτονικής ως τέχνης, επιστήμης, πολιτισμικής έκφρασης και ιστορικού τεκμηρίου, που ξεδιπλώνεται ως διάλογος ανάμεσα σε έργα διαφορετικών εποχών, αναζητώντας συνέχειες, συγγένειες, τομές και μετασχηματισμούς. Αφετηρία της εκθεσιακής αφήγησης αποτελεί η σκέψη του Δημήτρη Πικιώνη για τη «μυστηριακή γλώσσα του σχήματος» και την ικανότητα της μορφής να συνομιλεί με τον ιστορικό χρόνο.
Ενοποιητικό στοιχείο αποτελεί ο ελληνικός τόπος - φυσικός και ανθρωπογενής - και οι πολιτισμικές διασυνδέσεις που τον διαμόρφωσαν. Παράλληλα, αναδεικνύεται η διαρκής διαλεκτική της αρχιτεκτονικής με τις άλλες καλές τέχνες, μέσα από μορφές, υλικά, τεχνικές και συμβολισμούς.
Αρχιτεκτονικά σχέδια και σκίτσα, προπλάσματα, φωτογραφίες, έργα τέχνης, βιβλία, περιοδικά, κινηματογραφικά αποσπάσματα και υλικό από σημαντικά δημόσια και ιδιωτικά αρχεία συγκροτούν ένα πολύπλευρο σώμα τεκμηρίων.
Η έκθεση απευθύνεται τόσο στους ειδικούς όσο και στο ευρύ κοινό, προβάλλοντας την αρχιτεκτονική ως ουσιώδες μέρος της συλλογικής μνήμης και της πολιτισμικής ταυτότητας της χώρας.
Την επιμέλεια της έκθεσης έχουν αναλάβει οι: Σταύρος Αλιφραγκής (Αναπληρωτής Καθηγητής Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής), Μανόλης Κορρές (Ομότιμος Καθηγητής ΕΜΠ, Μέλος της Ακαδημίας Αθηνών), Παναγιώτης Πάγκαλος, (Καθηγητής Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής) και Δημήτρης Φιλιππίδης, (Ομότιμος Καθηγητής ΕΜΠ).
Τελεί υπό την αιγίδα της Ελληνικής Ολυμπιακής Επιτροπής, του Υπουργείου Πολιτισμού, της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδας και του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης, και πραγματοποιείται με την οικονομική υποστήριξη του Πράσινου Ταμείου και της Alpha Bank, καθώς και με την υποστήριξη του Μουσείου Ακρόπολης, του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής, του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, του ΣΑΔΑΣ - Πανελλήνια Ένωση Αρχιτεκτόνων και του Συλλόγου των Αθηναίων.
Χαιρετισμός
του Προέδρου της Βουλής των Ελλήνων,
κ.
Νικήτα Μ. Κακλαμάνη,
στα
εγκαίνια της έκθεσης
«Αρχιτεκτονική
στην Ελλάδα: Η Μυστηριακή Γλώσσα του Σχήματος» στο Καπνεργοστάσιο
20 Οκτωβρίου 2026
Κυρίες
και κύριοι,
«Η
αρχιτεκτονική είναι η βούληση μιας εποχής μεταφρασμένη σε χώρο»,[1] σύμφωνα με τον Γερμανό
αρχιτέκτονα Λούντβιχ Μις φαν ντερ Ρόε (Ludwig Mies van der Rohe).
Πράγματι,
ζούμε μέσα στα δημιουργήματά της, εργαζόμαστε, συναντιόμαστε, μοιραζόμαστε
εμπειρίες και διαμορφώνουμε αναμνήσεις. Υπό αυτή την έννοια, η αρχιτεκτονική, ως
τέχνη του σχεδιασμού και της κατασκευής, είναι ένας τρόπος με τον οποίο κάθε
κοινωνία εκφράζει τις ανάγκες, τις αξίες, τις φιλοδοξίες, αλλά και τις
αντιφάσεις της.
Τα κτήρια, οι δρόμοι, οι πλατείες και οι
οικισμοί μάς αφηγούνται ιστορίες για το ποιοι υπήρξαμε, πώς οργανώσαμε τη
συλλογική μας ζωή και πώς φανταστήκαμε το μέλλον μας.
Αυτήν ακριβώς τη συναρπαστική αφήγηση μάς
προσκαλεί να ανακαλύψουμε η έκθεση «Αρχιτεκτονική στην Ελλάδα: Η Μυστηριακή
Γλώσσα του Σχήματος», την οποία έχουμε τη χαρά να φιλοξενούμε σήμερα στο
Καπνεργοστάσιο της Βουλής των Ελλήνων.
Πρόκειται
για ένα εξαιρετικά φιλόδοξο επιστημονικό και πολιτιστικό εγχείρημα, που
διατρέχει χιλιάδες χρόνια αρχιτεκτονικής δημιουργίας στον ελληνικό χώρο, από
την προϊστορία έως τις ημέρες μας.
Η
ιδιαίτερη αξία του βρίσκεται στο ότι δεν περιορίζεται σε μια παράθεση
εμβληματικών μνημείων ή σπουδαίων δημιουργών.
Μέσα
από έναν πλούτο τεκμηριωτικού υλικού που περιλαμβάνει αρχιτεκτονικά σχέδια,
προπλάσματα, φωτογραφίες, έργα τέχνης, έντυπα, έγγραφα και οπτικοακουστικό
υλικό από δημόσια και ιδιωτικά αρχεία, η Έκθεση αναδεικνύει εξίσου τη λαϊκή
αρχιτεκτονική, την κατοικία, τις δημόσιες υποδομές, τις μεταμορφώσεις της
πόλης, τη σχέση του ανθρώπου με το φυσικό τοπίο. Φέρνει σε διάλογο την παράδοση
με τη νεωτερικότητα, τα επώνυμα έργα με τις ανώνυμες δημιουργίες, το παρελθόν
με τις σύγχρονες αναζητήσεις.
Ο τίτλος της Έκθεσης, εμπνευσμένος από τη
σκέψη του μεγάλου αρχιτέκτονα Δημήτρη Πικιώνη, μας υπενθυμίζει ότι τα σχήματα
έχουν τη δική τους γλώσσα. Μια γλώσσα που δεν περιορίζεται στις γεωμετρικές
μορφές, αλλά εμπεριέχει ιστορία, μνήμη, αισθητική και ανθρώπινη εμπειρία.
Ως Πρόεδρος της Βουλής, θα ήθελα να σταθώ
στην ιδιαίτερη σχέση της αρχιτεκτονικής με τη Δημοκρατία.
Από την αρχαία Αγορά και τους χώρους
δημόσιας συνάθροισης έως τα σύγχρονα κοινοβουλευτικά μέγαρα και τα κάθε είδους fora, η αρχιτεκτονική υπήρξε πάντοτε
συνδεδεμένη με την πολιτική οργάνωση και τη συλλογική ζωή.
Ο
τρόπος με τον οποίο σχεδιάζουμε τον δημόσιο χώρο δεν είναι ποτέ ουδέτερος: αποτυπώνει
τις αντιλήψεις μας για τη συνύπαρξη, την ισότητα, την προσβασιμότητα και τη
συμμετοχή.
Μια δημοκρατική κοινωνία χρειάζεται χώρους
που ενώνουν, όχι χώρους που αποκλείουν. Χώρους ανοιχτούς, προσβάσιμους,
φιλόξενους, που ενθαρρύνουν τη συνάντηση, την επικοινωνία και τον διάλογο.
Γι’
αυτό και η ποιότητα του δομημένου περιβάλλοντος δεν αποτελεί αποκλειστικά
ζήτημα αισθητικής ή τεχνικού σχεδιασμού. Είναι ζήτημα ποιότητας ζωής,
κοινωνικής συνοχής και, τελικά, Δημοκρατίας.
Παράλληλα,
αντικείμενο δημόσιας πολιτικής και θεσμικής ευθύνης αποτελεί η προστασία της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς, η
βιώσιμη ανάπτυξη των πόλεων και η περιβαλλοντική ισορροπία.
Αυτή η ολιστική και βαθιά πολιτική αντίληψη
της αρχιτεκτονικής εξηγεί και τη σημασία που αποδίδει η Βουλή των Ελλήνων στη
στήριξη πρωτοβουλιών που συνδέουν τον πολιτισμό με την κοινωνία των πολιτών.
Και δεν θα μπορούσε να υπάρχει
καταλληλότερος χώρος για την Έκθεση που εγκαινιάζουμε σήμερα από το ίδιο το
Καπνεργοστάσιο, ένα κτήριο που σχεδιάστηκε για να υπηρετήσει μια συγκεκριμένη
παραγωγική δραστηριότητα και σήμερα αποκτά μια νέα αποστολή: να φιλοξενεί την
τέχνη, τη γνώση, την έρευνα και τον δημόσιο διάλογο, μέσα από εκθέσεις,
συνέδρια, εκπαιδευτικά προγράμματα, εκδόσεις και ποικίλες άλλες δράσεις
εξωστρέφειας της Βουλής των Ελλήνων και των συνεργαζόμενων με αυτή φορέων.
Το Καπνεργοστάσιο αποτελεί, με άλλα λόγια,
το ίδιο ένα ζωντανό παράδειγμα όσων πραγματεύεται η Έκθεση: της δυνατότητας των
δημιουργημάτων της Αρχιτεκτονικής να διατηρούν τη μνήμη της και, ταυτόχρονα, να
επαναπροσδιορίζουν τη θέση τους στη σύγχρονη ζωή, προσαρμοζόμενα σε νέες
χρήσεις.
Κυρίες
και κύριοι,
Θα ήθελα να υπογραμμίσω και μία ακόμη
σημαντική διάσταση της σημερινής πρωτοβουλίας. Η συγκέντρωση, η επιστημονική
τεκμηρίωση και η δημόσια παρουσίαση αυτού του πολύτιμου αρχιτεκτονικού
αποθέματος αναδεικνύουν την ανάγκη να αποκτήσει η χώρα μας έναν σταθερό θεσμό,
αφιερωμένο στην ιστορία και την εξέλιξη της αρχιτεκτονικής της.
Η
προοπτική ίδρυσης ενός Ελληνικού Μουσείου Αρχιτεκτονικής αποτελεί εύλογο στόχο,
που αξίζει να αποτελέσει αντικείμενο ουσιαστικού διαλόγου και συνεργασίας
ανάμεσα στην επιστημονική κοινότητα, τους πολιτιστικούς φορείς και την
Πολιτεία. Θέλω να σας διαβεβαιώσω πως η Βουλή θα είναι παρούσα σε αυτό το
εγχείρημα.
Θέλω, κλείνοντας, να συγχαρώ θερμά τους
εμπνευστές, τους
επιστήμονες, τους καλλιτέχνες και όλους τους συντελεστές αυτής της μεγάλης
συλλογικής προσπάθειας, καθώς και τους φορείς που συνέβαλαν στην πραγματοποίησή
της, με προεξάρχοντες το CityLab και το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας.
Ιδιαίτερα συγχαρητήρια θα ήθελα να
απευθύνω στην επιμελητική ομάδα της Έκθεσης, αποτελούμενη από τους κυρίους Σταύρο
Αλιφραγκή, Μανόλη Κορρέ, Παναγιώτη Πάγκαλο και Δημήτρη Φιλιππίδη, που με τις
επιμελητικές τους επιλογές οπτικοποίησαν το εκθεσιακό αφήγημα με τρόπο
εντυπωσιακό για τους επισκέπτες και τις επισκέπτριες.
Πολλές
ευχαριστίες αξίζουν και στις Υπηρεσίες της Βουλής των Ελλήνων, που υποστήριξαν
όλα τα στάδια προετοιμασίας και φιλοξενίας της Έκθεσης - χωρίς τη συνδρομή τους
η πραγματοποίησή της δεν θα ήταν εφικτή.
Εύχομαι η έκθεση «Αρχιτεκτονική στην
Ελλάδα: Η Μυστηριακή Γλώσσα του Σχήματος» να προσελκύσει ένα ευρύ κοινό,
ιδιαίτερα νέους ανθρώπους, και να μας βοηθήσει να αντικρίσουμε με διαφορετική
ματιά το περιβάλλον μέσα στο οποίο ζούμε.
Γιατί,
τελικά, τα κτήρια δεν είναι ποτέ απλώς κτήρια. Είναι οι σιωπηλοί μάρτυρες της
ιστορίας μας, αλλά και οι ενεργοί συντελεστές της.
Φέρουν τα ίχνη όσων προηγήθηκαν και
δημιουργούν τις προϋποθέσεις για όσα θα ακολουθήσουν.
Ας δούμε, λοιπόν, αυτή την Έκθεση όχι μόνο
ως μια ιστορική περιήγηση στα σχήματα που έδωσαν μορφή στη συλλογική εμπειρία μας,
αλλά και ως μια πρόσκληση να σκεφτούμε τι μορφή θέλουμε να προσδώσουμε στην
αρχιτεκτονική του μέλλοντός μας.
Σας ευχαριστώ.
[1]
Η διατύπωση
προέρχεται από το κείμενο «Baukunst und Zeitwille!» (1924), που δημοσιεύθηκε
στο περιοδικό Der Querschnitt, 4(1), σ. 31-32.