Του Γιώργου Ψυχογιού
Βουλευτή Κορινθίας - ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ
Στο σούπερ μάρκετ ή στο παντοπωλείο της γειτονιάς, ένα κιλό ντομάτες κοστίζει γύρω στα δύο Ευρώ, ένα κιλό αχλάδια πάνω από τρία (3). Ο παραγωγός που τα καλλιέργησε εισέπραξε, στην καλύτερη περίπτωση το 1/5 με 1/6 της τιμής τους. Κάπου ανάμεσα στο χωράφι και το ράφι, η αξία δεν μεταφέρθηκε απλώς. Εξαφανίστηκε για τα δύο άκρα της αλυσίδας και συσσωρεύτηκε στη μέση. Αυτή η εικόνα δεν είναι ανέκδοτο ή κάποιου είδους αλληγορία. Είναι το παραγωγικό μοντέλο της χώρας μας,
συμπυκνωμένο σε ένα κιλό δύο βασικών προϊόντων διατροφής για μικρούς και μεγάλους.Η ακρίβεια έχει πάψει να
είναι παροδικό φαινόμενο. Τα νοικοκυριά το βιώνουν αυτό καθημερινά: στο καλάθι
της αγοράς, στο λογαριασμό του ρεύματος, στο βενζινάδικο. Αλλά αυτό που δεν
φαίνεται είναι πως στην ίδια πίεση βρίσκονται και οι παραγωγοί.
Ακριβότερο αγροτικό
πετρέλαιο, ακριβότερα λιπάσματα, ακριβότερες ζωοτροφές, μειωμένες επιδοτήσεις
και πετσοκομμένες αποζημιώσεις και, στο τέλος της χρονιάς, ένα περιθώριο
κέρδους που δεν δικαιολογεί τον κόπο. Όταν και ο παραγωγός χάνει και ο
καταναλωτής πληρώνει, το πρόβλημα δεν είναι «η αγορά» ούτε η κακή συγκυρία.
Είναι πολιτικό ζήτημα, ή μάλλον, πολιτική επιλογή.
Τα στοιχεία που
δημοσιεύονται επιβεβαιώνουν αυτό που όλοι υποψιάζονται: τα περιθώρια κέρδους
στη λιανική και τη μεσαία διανομή παραμένουν δυσανάλογα υψηλά σε σχέση με την
αξία που πραγματικά προστίθεται. Μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ λειτουργούν σε
συνθήκες ολιγοπωλίου, με αδύναμη αντίπαλη δύναμη από την πλευρά των παραγωγών.
Αυτό δεν σημαίνει ότι χρειαζόμαστε κρατικό παρεμβατισμό παλιάς κοπής. Σημαίνει
ότι χρειαζόμαστε διαφάνεια, ενίσχυση της διαπραγματευτικής θέσης των αγροτών, σοβαρό
έλεγχο των αλυσίδων αξίας και πλαφόν στο περιθώριο κέρδους τους. Αυτά δεν είναι
ιδεολογικά αιτήματα, είναι προϋποθέσεις λειτουργίας μιας αξιοπρεπούς
οικονομίας.
Η Κορινθία είναι ένα από
τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτής της αντίφασης. Σταφίδα, σταφύλι,
κρασί, μήλα, εσπεριδοειδή, ελαιόλαδο, οπωροκηπευτικά, η Κορινθία -όπως και όλη
η χώρα- διαθέτει πλούσια, ποιοτική και ποικιλόμορφη αγροτική παραγωγή, γνωστή
και πέρα από τα σύνορα. Και όμως, η υπεραξία αυτής της παραγωγής δεν μένει στον
τόπο. Φεύγει με τους μεσάζοντες, χάνεται στη διανομή, επιστρέφει -αν επιστρέψει-
ως «τουριστική εμπειρία» σε κάποιο αστικό κατάστημα delicatessen ή πωλείται πολύ φτηνά σε μεγάλα super markets που πληρώνουν μετά
από μήνες.
Και οι άνθρωποι που
καλλιεργούν αυτή τη γη δεν είναι πια η εικόνα που κάποιοι έχουν στο μυαλό τους.
Είναι γενιά που έχει σπουδάσει, που γνωρίζει κόστη και αγορές, που έχει
επιλέξει συνειδητά να παραμείνει ή να επιστρέψει στην ύπαιθρο. Η εγκατάλειψη
δεν είναι η μοίρα τους, είναι αποτέλεσμα συγκεκριμένων πολιτικών επιλογών που
τους σπρώχνουν έξω από αυτό που αγαπούν και ξέρουν να κάνουν.
Χρειαζόμαστε ένα
διαφορετικό παραγωγικό μοντέλο. Όχι ως σύνθημα, αλλά ως συγκεκριμένη κατεύθυνση
πολιτικής. Δεν μπορεί η Ελλάδα να εξάγει πρώτη ύλη και να εισάγει υπεραξία. Η
στήριξη του πρωτογενούς τομέα δεν σημαίνει επιδοτήσεις χωρίς αντίκρισμα, σημαίνει
επένδυση στην ήπια μεταποίηση, στις τοπικές αλυσίδες αξίας, στη σύνδεση
παραγωγής με έρευνα και καινοτομία.
Σημαίνει όμως και
συνεταιρισμούς που λειτουργούν πραγματικά. Συνεταιρισμούς που λειτουργούν με
όρους απόλυτης διαφάνειας στη διαχείριση, μακριά από τα φαινόμενα
κακοδιαχείρισης που πλήγωσαν την αξιοπιστία του κλάδου και στέρησαν πόρους από
τους πραγματικούς παραγωγούς. Δεν μιλάμε, προφανώς, για τα προβληματικά μοντέλα
συνεταιρισμών που ταυτίστηκαν με κακοδιαχείριση και σπατάλη δημοσίου χρήματος,
που είδαμε σε πρόσφατα σκάνδαλα (όπως αυτό του ΟΠΕΚΕΠΕ), αλλά για τα υγιή
παραδείγματα που ήδη υπάρχουν σε όλη την Ελλάδα.
Η χώρα δεν μπορεί να
στηρίζεται μόνο στην κατανάλωση, το real estate και τον εποχικό τουρισμό. Ο τουρισμός είναι
σημαντικός, κανείς δεν το αμφισβητεί.
Αλλά δεν αρκεί από μόνος του να κρατήσει ζωντανή την περιφέρεια ούτε να
δώσει στη χώρα την παραγωγική αυτοπεποίθηση και την προοπτική ανάπτυξης που της
λείπει χρόνια τώρα.
Η μάχη απέναντι στην
ακρίβεια δεν θα κερδηθεί με έκτακτα επιδόματα και ανακοινώσεις. Θα κερδηθεί
όταν η χώρα αποφασίσει να παράγει περισσότερο, δικαιότερα και με όρους που να
κρατούν ζωντανές τις κοινωνίες της περιφέρειας. Αυτό δεν είναι κάποιου είδους ριζοσπαστικό
αριστερό πρόγραμμα. Είναι η ελάχιστη προϋπόθεση για μια χώρα που σέβεται τον
εαυτό της και τους ανθρώπους της. Που έχει γερά και όχι «πήλινα» πόδια.
Το παρόν άρθρο
δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα “ΠΑΡΟΝ της Κυριακής” στις 17/05/2026