Στο κλείσιμο της εξάωρης συνεδρίασης, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ευχαρίστησε τους βουλευτές για την «πολύ ουσιαστική συζήτηση», επισημαίνοντας ότι τοποθετήθηκαν περισσότεροι από τους μισούς με «ενεργή διάθεση». Προανήγγειλε, μάλιστα, νέα συνεδρίαση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας τον Ιούλιο, με αντικείμενο προτάσεις ενόψει της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης
Ο πρωθυπουργός στάθηκε ιδιαίτερα στον τόνο της συνεδρίασης, λέγοντας ότι
«διαψεύστηκαν όλοι αυτοί που περίμεναν ότι θα τσακωνόμασταν». Όπως σημείωσε, οι τοποθετήσεις ήταν «ουσιαστικές και ευπρεπείς», στοιχείο που, κατά τον ίδιο, αρμόζει σε μια Κοινοβουλευτική Ομάδα «που έχει δώσει και έχει κερδίσει μεγάλες μάχες». Υπενθύμισε, δε, ότι και ο ίδιος, όταν ως βουλευτής ασκούσε «εποικοδομητική κριτική», δεν θεώρησε ποτέ ότι ήταν «ξένο σώμα» ή «αντάρτης».Αναφερόμενος στη Συνταγματική Αναθεώρηση, ο κ. Μητσοτάκης σημείωσε ότι υπάρχει ένας «πυρήνας αναθεωρητέων άρθρων» επαρκής για να προχωρήσει η κατάθεση της πρότασης και η συγκρότηση της αρμόδιας Επιτροπής. Για το ενδεχόμενο ενιαίου ψηφοδελτίου, ανέφερε ότι το θέμα συζητείται στο υπουργείο Εσωτερικών και ότι, εφόσον υπάρχει σύμφωνη γνώμη της Κοινοβουλευτικής Ομάδας, δεν έχει αντίρρηση σε «σημειακές αλλαγές» στην εκλογική νομοθεσία.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στον ρόλο του βουλευτή. Όπως είπε, σε μια κοινοβουλευτική δημοκρατία η κυβέρνηση στηρίζεται πρωτίστως στους βουλευτές της, αν και ο πρωθυπουργός έχει τη διακριτική ευχέρεια να αξιοποιεί και εξωκοινοβουλευτικά στελέχη. Χαρακτήρισε σύνθετα τα ζητήματα ενδεχόμενων ασυμβιβάστων, ενώ επισήμανε ότι ο ρόλος του βουλευτή «πρέπει να ενισχυθεί». Κατά τον ίδιο, ο βουλευτής δεν εκπροσωπεί μόνο την Επικράτεια, αλλά και την εκλογική του περιφέρεια, γι’ αυτό και πρέπει να κατοχυρωθεί συνταγματικά ότι η επικοινωνία του με τη δημόσια διοίκηση, «με όρους διαφάνειας και αμεροληψίας», δεν είναι κατακριτέα.
Στο ίδιο πλαίσιο, αναφέρθηκε και στις περιπτώσεις βουλευτών για τους οποίους ζητήθηκε άρση ασυλίας, παρότι –όπως είπε– είχαν καταθέσει σχετικές ερωτήσεις στο Κοινοβούλιο, οι οποίες θεωρήθηκαν «αθέμιτη παρέμβαση» στη δημόσια διοίκηση. «Δεν υπάρχει βουλευτής που έχει πολιτικό γραφείο και να μην έχει κληθεί να κάνει κάποιου είδους παρέμβαση στη δημόσια διοίκηση ως αποτέλεσμα αιτήματος πολίτη», σημείωσε, προσθέτοντας ότι όσο το κράτος εκσυγχρονίζεται και ψηφιοποιείται, τέτοια αντικείμενα παρέμβασης περιορίζονται.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπερασπίστηκε εκ νέου το επιτελικό κράτος, λέγοντας ότι «άκουσε καλά λόγια» παρά τις αντίθετες εκτιμήσεις. Αναγνώρισε ότι επιδέχεται βελτιώσεις, αλλά χαρακτήρισε «κατάκτηση» της κυβέρνησης τη διαδικασία προγραμματισμού, συντονισμού και στοχοθεσίας. «Η στήριξη που δώσατε στο επιτελικό κράτος είναι η καλύτερη απάντηση σε όλους όσοι έσπευσαν να προεξοφλήσουν τη σημερινή συζήτηση», ανέφερε.
Παράλληλα, επανέλαβε την ανάγκη συλλογικής προσπάθειας, υιοθετώντας τη φράση περί «ιδρώματος της φανέλας». «Είναι πολύ σημαντικό να ιδρώσουμε όλοι μαζί τη φανέλα», είπε, αναγνωρίζοντας ότι υπάρχουν «αποκλίσεις στον ενθουσιασμό» με τον οποίο ορισμένοι στηρίζουν το κυβερνητικό έργο. Το σχόλιο αφορούσε, όπως είπε, και υπουργούς που προτιμούν να παρεμβαίνουν σε «προστατευμένο περιβάλλον», αλλά και στελέχη που οφείλουν να «τσαλακώνονται» και να υπερασπίζονται δύσκολες πολιτικές. «Αν δεν αντέχουμε τη ζέστη, δεν πρέπει να είμαστε στην κουζίνα», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Για τις δημοσκοπήσεις, ο πρωθυπουργός κάλεσε τους βουλευτές να βλέπουν «το ποτήρι μισογεμάτο», υποστηρίζοντας ότι η ΝΔ προηγείται με υπερδιπλάσιο ποσοστό του δεύτερου κόμματος. Επέμεινε, ωστόσο, ότι υπάρχει μια «σιωπηλή πλειοψηφία» πολιτών που έχουν ταυτίσει το μέλλον τους και το μέλλον των οικογενειών τους με την πολιτική της Νέας Δημοκρατίας. «Αυτό το ποσοστό είναι μεγαλύτερο από το ποσοστό που η ΝΔ παίρνει στις δημοσκοπήσεις», ανέφερε, εκτιμώντας ότι καμία άλλη πολιτική δύναμη δεν μπορεί να εκφράσει αυτούς τους πολίτες.
Κλείνοντας, έθεσε ως κεντρικό πεδίο της πολιτικής αντιπαράθεσης την οικονομία και το κόστος ζωής, το οποίο χαρακτήρισε «το μεγαλύτερο πρόβλημα στην κοινωνία». Όπως είπε, εύκολες λύσεις δεν υπάρχουν, παρά μόνο ο δρόμος της γρήγορης ανάπτυξης, της δημιουργίας πλεονασμάτων και της στήριξης του διαθέσιμου εισοδήματος. «Τελικά το παιχνίδι θα κερδηθεί ή θα χαθεί εκεί που κερδίζεται συνήθως: στο πεδίο της οικονομίας», τόνισε, δίνοντας εκ νέου ραντεβού με τους βουλευτές για τον Ιούλιο και θέτοντας ως στόχο κάτι που, όπως είπε, «δεν έχει ξαναγίνει»: τρίτη συνεχόμενη εκλογική νίκη της Νέας Δημοκρατίας.
ΚΟ της ΝΔ: Τα πυρά βουλευτών στην Κοβέσι και το καρφί Αδωνι για Δένδια και άλλους – Τι ειπώθηκε στη συνεδρίαση
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχαν στη συνεδρίαση της ΚΟ της ΝΔ οι παρεμβάσεις των βουλευτών που ακολούθησαν της τοποθέτησης του Κυριάκου Μητσοτάκη. Ο Αδωνις Γεωργιάδης δεν δίστασε να εκτοξεύσει αιχμές εναντίον συναδέλφων του: «Τα όργανα επί Κυριάκου Μητσοτάκη συνεδριάζουν περισσότερο απ’ όσο θυμάμαι εγώ στο παρελθόν. Όλα τα δημοσκοπικά στοιχεία είναι εξαιρετικά καλά για τη Νέα Δημοκρατία. Δημοσκοπικά μπορούμε να πάρουμε 41%, μην αφήνουμε να μας παρασύρει η μιζέρια της αντιπολίτευσης και των μέσων. Υπάρχουν πάρα πολλοί που θέλουν να σας ρίξουν, ή να σας κοντύνουν, οπότε μην παρασυρόμαστε από αυτά. Χρειαζόμαστε περισσότερο θάρρος. Οι μεγάλες μεταρρυθμίσεις του κράτους έγιναν στη δεύτερη διακυβέρνηση Μητσοτάκη. Συνταγματικό ασυμβίβαστο, μεταξύ βουλευτή και υπουργού δεν μπορεί να υπάρξει, ο πρωθυπουργός θα αλλάζει ανά εξάμηνο, γιατί θα έχει το πάνω χέρι η Βουλή. 10, 15 μιλάμε. Οι υπουργοί χωρίζονται στις παρακάτω κατηγορίες, σε αυτούς που δεν μιλάνε καθόλου, σε αυτούς που μιλάνε για όλα και σε αυτούς που πάνε και μιλάνε με προκαθορισμένη ατζέντα. Έτσι δεν πάμε πουθενά. Είμαστε ομάδα; Αν είμαστε ομάδα θα την ιδρώσουμε όλοι μαζί τη φανέλα».
Ο Μάκης Βορίδης τόνισε ότι η συζήτηση για τη συνταγματική αναθεώρηση έρχεται σε μια εξέλιξη αμφισβήτησης του ρόλου του βουλευτή και των καθηκόντων του από μια ακριβίστρια δικαστικό και το προσωποποίησε λέγοντας ότι «Η επίθεση έρχεται από μία δικαστικό την κυρία Κοβέσι η οποία καταχωρήθηκε ως πολιτικός από τις τοποθετήσεις που έχει κάνει η ίδια». Για το επιτελικό κράτος είπε ότι «είναι η διαδικασία συντονισμού, ο κυβερνητικός προγραμματισμός, η αποτίμηση του κυβερνητικού έργου, αυτά δεν θίγουν το βουλευτή. Σήμερα αυτό δεν είναι μια τέτοια σύγκρουση, είναι η ευθεία αμφισβήτηση του ρόλου του βουλευτή. Έχω δει όλες τις υποθέσεις, είναι 13 αβάσιμες και αστήρικτες υποθέσεις. Γεννάται ένα ζήτημα οριοθέτησης. Θα δεχόμαστε πολίτες στο γραφείο μας; Έρχονται γιατί έχουν προβλήματα. Επιτρέπεται να μιλάμε με τη δημόσια διοίκηση; Χρειάζεται οριοθέτηση. Και ένα ισχυρό μήνυμα απέναντι στην ανεύθυνη αντιπολίτευση, τέρμα στην ποινικοποίηση της δραστηριότητας των βουλευτών. Χαιρετίζω τη θέση του πρωθυπουργού για την αναβάθμιση του ρόλου του βουλευτή και ότι πρέπει να μπει ένα όριο σε αυτό».
Ο βουλευτής Βασίλης Γιόγιακας είπε: «Να αναφερθώ στον ρόλο του βουλευτή, είμαι ένας βουλευτής της περιφέρειας που ιδρώνει τη φανέλα 12 χρόνια και θα συνεχίσω να την ιδρώνω». Και έκανε αναφορά στο περιστατικό με τον κ. Ταχιάο με αφορμή την παράκαμψη Ηγουμενίτσας. Η απάντηση Μητσοτάκη ήταν η εξής: «Να μεταφέρω στην κοινοβουλευτική ομάδα την ενόχλησή μου για ένα περιστατικό και προσωπικά έχω την απαίτηση από τα μέλη του υπουργικού συμβουλίου να αντιμετωπίζουν τους βουλευτές με ευγένεια και με σεβασμό. Ακόμα και η άρνηση να γίνεται με τέτοιον τρόπο ώστε να μην δημιουργούνται παρεξηγήσεις και εντάσεις, την ίδια απαίτηση όμως έχω και από τον βουλευτή που πρέπει να αντιληφθεί ότι ταυτόχρονα εκπροσωπεί και την επικράτεια και την εκλογική του περιφέρεια. Σήμερα η εκπροσώπηση της εκλογικής περιφέρειας δεν είναι συνταγματικά κατοχυρωμένη και ίσως θα πρέπει να μας απασχολήσει η αναθεώρηση του άρθρου 60, άρα να δει τη μεγάλη εικόνα και να αντιληφθεί πως η ανάδειξη ενός τοπικού ζητήματος είναι απολύτως εύκολη, πλην όμως κάποιο επιτελικό κράτος πρέπει να δει την επικράτεια γιατί πάντα τα αιτήματα θα είναι πολλά περισσότερα από αυτά που μπορούν να ικανοποιηθούν. Είναι αναφαίρετο δικαίωμα να κάνετε ερωτήσεις στους υπουργούς, και γνωρίζω ότι οι υπουργοί έχουν χωρίσει τον κοινοβουλευτικό έλεγχο σε υφυπουργούς, το γνωρίζω αυτό, αλλά δεν πρέπει να υπάρχει απόλυτη εκχώρηση του κοινοβουλευτικού ελέγχου στους υφυπουργούς και βέβαια η αντιμετώπιση να είναι πάντα κόσμια».
Ο Κωστής Χατζηδάκης αναφέρθηκε στη συνταγματική αναθεώρηση, λέγοντας ότι αφορά την ατζέντα του 2030 και πως η ΝΔ έχει υποχρέωση να την αναδείξει, καθώς η αντιπολίτευση, όπως είπε, «ανοήτως έχει μπει στη γωνία». Παραδέχθηκε ότι έχουν γίνει λάθη και παραλείψεις, υπογράμμισε όμως ότι έχει παραχθεί σημαντικό έργο, φέρνοντας ως παραδείγματα τη μείωση της ανεργίας από το 18% στο 8% και την ταχύτερη απονομή των συντάξεων. Σημείωσε ότι «κρατώντας όρθια τη Νέα Δημοκρατία, θα κρατήσουμε όρθια την Ελλάδα». Ο Κωστής Χατζηδάκης έθεσε επίσης ως βάση της συζήτησης τρεις αρχές που, όπως είπε, ενώνουν τη Νέα Δημοκρατία: «ενότητα χωρίς σιωπή», «αυτοκριτική χωρίς αυτοϋπονόμευση» και καθαρή στόχευση απέναντι στα πραγματικά προβλήματα. Τόνισε ότι «δεν έχουμε αντίπαλο μέσα στην αίθουσα», επισημαίνοντας πως αντίπαλοι είναι η ακρίβεια, η διεθνής κρίση και η ανασφάλεια για το μέλλον. Αναφερόμενος στον ρόλο των βουλευτών, σημείωσε ότι η Κοινοβουλευτική Ομάδα είναι ενεργή και ζωντανή και πως ο ρόλος του βουλευτή μπορεί προφανώς να ενισχυθεί. Για το επιτελικό κράτος υποστήριξε ότι αφορά την καλύτερη λειτουργία και τον καλύτερο συντονισμό της κυβέρνησης, διερωτώμενος αν οι προηγούμενες κυβερνήσεις συντονίζονταν καλύτερα. Πρόσθεσε, μάλιστα, ότι η πίεση από το επιτελικό κράτος δεν ασκείται στους βουλευτές, αλλά στους υπουργούς.
Ο Τάσος Δημοσχάκης πρότεινε «την αύξηση σε 6% για μεγαλύτερο ποσοστό εισόδου στη Βουλή και για την κρατική ενίσχυση των πολιτικών κομμάτων, προτείνω την κατάργηση και τα κόμματα να χρηματοδοτούνται από τις συνδρομές των μελών και τις δωρεές με πλήρη διαφάνεια. Και ψυχοτεχνικά τεστ για όσους θέλουν να είναι από δω και πέρα υποψήφιοι βουλευτές».
Ο Δημήτρης Βαρτζόπουλος επισήμανε: «Έπρεπε να περάσει μισός αιώνας και να έρθει η κυρία Κοβέσι για να διαπιστώσω ότι όλα αυτά που γνώριζα δεν ήταν απλά λάθος, αλλά παρατυπία και έγκλημα. Θα πρέπει να προστατευτούμε. Η απόφαση να απορριφθεί η επιτροπή για τους υπουργούς είναι μια απόφαση σωστή και θαρραλέα».
Ο Θάνος Πλεύρης τόνισε: «Είναι η πρώτη συνταγματική αναθεώρηση με ταυτοτικές αλλαγές. Αν θες να πολιτευτείς στα 21, θα πρέπει να έχεις υπηρετήσει την στρατιωτική σου θητεία. Στο πλαίσιο του βουλευτή – υπουργού, προτείνω το απόλυτο ασυμβίβαστο βουλευτή υπουργού. Να υπάρχει ασυμβίβαστο του κοινοβουλευτικού υπουργού, να πολιτευτεί ως βουλευτής. Δεν μπορεί υπουργοί να βγαίνουν και να μιλούν μόνο για την αρμοδιότητά τους».
Ο Νότης Μηταράκης: «Για το επιτελικό κράτος θα συμφωνήσω με το Μάκη το Βορίδη και η ενίσχυση των θεσμών συνέβαλε στην αντιμετώπιση κρίσεων και στην εκλογική νίκη του 2023.Η Νέα Δημοκρατία θα πρέπει να γίνει πιο ισχυρή οργανωτικά, για να στηρίξουμε τον πρωθυπουργό και να παίξουν όλοι ένα ρόλο. Η εκτελεστική γραμματεία να συνεδριάζει κάθε μήνα, η πολιτική επιτροπή και κοινοβουλευτική ομάδα κάθε τρίμηνο. Και να υπάρξει μια σαφή ερμηνεία για το ποιος είναι ο ρόλος του βουλευτή».
Ο Δημήτρης Μαρκόπουλος: «Καμιά φορά πριονίζουμε το κλαδί που καθόμαστε και πληγώνουμε το δέντρο, το οποίο είναι το επιτελικό κράτος, ένα επίτευγμα μας που δοκιμάστηκε και έχει πετύχει. Γιατί μιλάμε για το επιτελικό και δεν ψάχνουμε το επιλεκτικό κράτος, το οποίο είναι αυτό το οποίο δεν βγαίνει στις μάχες και είναι οι συνάδελφοι που μιλάνε μονοθεματικά. Πρέπει να πάρετε πρωτοβουλίες, να μας μετράτε. Κάποιες συνάδελφοι αρνούνται να βγουν στη μάχη. Για τον κύριο Σκέρτσο, εγώ έχω διαφωνήσει μαζί του, όμως εκφράζει θέσεις, μιλάει, υποστηρίζει όπως μπορεί την παράταξη, οι υπόλοιποι είμαστε τόσο σωστοί; Και είμαστε στη Βουλή για νομοσχέδιο και βρισκόμαστε 2,3 ομιλητές; Να κάνουμε την αυτοκριτική μας και να κοιταχτούμε στα μάτια.Ο λαός μας λέει “ή Παππάς παπάς ή ζευγάς ζευγάς”. Ας δούμε λοιπόν το ασυμβίβαστο υπουργού – βουλευτή. Όμως χωρίς ο υπουργός να μεταπηδά σε βουλευτή. Να υπάρχει μακρά περίοδος «σιωπής» (άνω της διετίας κατά τη γνώμη μου) αν κάποιος αναλάβει ενεργό κυβερνητικό ρόλο. Και φυσικά ο βουλευτής να μιλάει “χωρίς φόβο και με πολύ πάθος”. Μόνο έτσι και με ανάλογα ελεγκτικά εργαλεία προς τις κυβερνήσεις, θα ανορθώσουμε το κύρος των βουλευτών».
Ο Γιάννης Οικονόμου δήλωσε: «Έχουμε ένα κοινό στόχο την αυτοδυναμία, στο πλαίσιο αυτό είναι η πρόσφατη παρέμβαση μας στο πλαίσιο του δημόσιου διαλόγου, για την εξασφάλιση της αυτοδυναμίας. Για να ταυτιστεί με αυτό το στόχο το κομμάτι της κοινωνίας που χρειαζόμαστε, είναι όχι μόνο λιγότερα προβλήματα για τον κόσμο αλλά προκοπή και ευημερία και αυτό συνδέεται με τους θεσμούς και την οικονομία».
Ο Χρήστος Σταϊκούρας υπογράμμισε: «Υπάρχουν συλλογικές και σημαντικές επιτυχίες σε όλα τα πεδία της δημόσιας σφαίρας. Προτείνω: Να υπάρξει ένα όραμα για το 2030 – το διαθέσιμο εισόδημα των πολιτών να φτάσει το μέσο ευρωπαϊκό όρο. Να υπάρξουν ακόμη περισσότερες οικονομικές επιλογές προς τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα, με δικαιότερη κατανομή του πλούτου. Να ενισχύσουμε την περιφερειακή ανάπτυξη, προωθώντας επιλογές που έχουμε κάνει, όπως φοιτητικές εστίες στα πανεπιστήμια, νέα δικαστικά μέγαρα, αξιοποίηση ιαματικών πηγών κ.α.».
Ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της ΝΔ, Δημήτρης Καιρίδης, ο οποίος κατά πληροφορίες ξεκίνησε με αιχμές προς τους διαφωνούντες συναδέλφους του ότι διαφοροποιούνται χωρίς προτάσεις. Παράλληλα επανέφερε την πρόταση να αναγράφεται ο αριθμός των σταυρών του κάθε βουλευτή στα ψηφοδέλτια. «Οι συναντήσεις μας θα έπρεπε να είναι πιο τακτικές και αποδραματοποιημένες, η συνεδρίαση της κοινοβουλευτικής ομάδας είναι αυθεντικότερος εκφραστής της εσωκομματικής Δημοκρατίας» συμπλήρωσε ο κ. Καιρίδης. Τόνισε, επίσης, ότι «η Νέα Δημοκρατία υπό την ηγεσία του Κυριάκου Μητσοτάκη είναι η κυρίαρχη πολιτική δύναμη που θέτει την ατζέντα και αναγκάζει τις υπόλοιπες πολιτικές δυνάμεις να τοποθετηθούν και να αποκαλυφθούν γι’ αυτό που συχνά είναι: κύμβαλα αλαλάζοντα χωρίς θέσεις. Κάποιες από τις προτάσεις που έκανα και εγώ τις υιοθετήσατε ήδη – προτείνω και να υπάρξει αναγραφή του αριθμού των σταυρών στα ψηφοδέλτια
Δριμεία κριτική στους Έλληνες εισαγγελείς που έχουν διοριστεί στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία άσκησε ο Χαράλαμπος Αθανασίου, κάνοντας λόγο για «απαράδεκτες δικογραφίες». Υπενθυμίζεται ότι ο κ. Αθανασίου είναι ένας από τους 13 ελεγχόμενους για την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ και καλείται από την Εισαγγελία Πρωτοδικών.
Αιχμές για εξωκοινοβουλευτικούς υπουργούς που στη συνέχεια κατεβαίνουν υποψήφιοι βουλευτές άφησε ο βουλευτής Μαγνησίας της ΝΔ, Χρήστος Μπουκώρος, κατά τη συνεδρίαση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας.
Ο βουλευτής Δωδεκανήσου της ΝΔ, Γιάννης Παππάς, ένας εκ των πέντε που συνυπέγραψαν την επιστολή με κριτική για το «επιτελικό κράτος», παρενέβη στη συνεδρίαση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας ζητώντας την αναβάθμιση του ρόλου των βουλευτών. Αναφερόμενος στο επιτελικό κράτος, σημείωσε ότι η κριτική που ασκείται δεν έχει στόχο την κατάργησή του, αλλά τη βελτίωσή του.
Ο βουλευτής Γιώργος Στύλιος όταν πήρε τον λόγο απηύθυνε έκκληση για ενότητα. «Σε ένα χρόνο από τώρα θα έχουμε εκλογές, η Νέα Δημοκρατία είναι ένα κόμμα εξουσίας, στόχος μας είναι να κερδίσουμε τις εκλογές και να τις κερδίσουμε αυτοδύναμα με τον Κυριάκο Μητσοτάκη, όλοι θέλουμε να είμαστε βουλευτές στην επόμενη Βουλή. Εκτός από οποιοδήποτε φιλοδοξία μπορεί να έχουμε, με τη Νέα Δημοκρατία στην κυβέρνηση μπορούμε να προσφέρουμε στον τόπο μας, στην πατρίδα για να αλλάξουμε προς το καλύτερο τις ζωές των παιδιών μας. Τα θετικά και η συνέπεια λόγων και έργων είναι το μεγάλο όπλο της κυβέρνησης ο κόσμος το αναγνωρίζει. Πρέπει να είμαστε ενωμένοι» είπε χαρακτηριστικά ο κ. Στύλιος.
Μητσοτάκης στην ΚΟ της ΝΔ: Παραμένουμε η μόνη εθνική δύναμη προοπτικής – Χωρίς τελεσίδικη απόφαση, κανείς βουλευτής εκτός ψηφοδελτίων
Tους βασικούς άξονες της πρότασης της ΝΔ για τη Συνταγματική Αναθεώρηση παρουσίασε ο Κυριάκος Μητσοτάκης στη Κοινοβουλευτική Ομάδα της Νέας Δημοκρατίας.
Παράλληλα, ο πρωθυπουργός και πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας έστειλε μηνύματα ενότητας στο εσωκομματικό πεδίο ενώ ξεκαθάρισε ότι οι βουλευτές της ΝΔ που βρίσκονται στις δικογραφίες της ευρωπαϊκής εισαγγελίας για την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ θα είναι υποψήφιοι στις επόμενες εκλογές εφόσον δεν υπάρχουν τελεσίδικες αποφάσεις εναντίον τους, τονίζοντας πως «είμαστε μια γροθιά και προχωράμε σαν μια γροθιά».
Δείτε την ομιλία του Πρωθυπουργού και Προέδρου της Νέας Δημοκρατίας Κυριάκου Μητσοτάκη
Αρχικά ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε στο ταξίδι του στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα: Όπως είπε: «Μόλις επέστρεψα από τη Μέση Ανατολή, ο πόλεμος δεν έχει τελειώσει και έχει σημαντικές επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία. Τα λέω όλα αυτά γιατί αυτά που συζητάμε εδώ πρέπει να συναντιούνται με τις φοβίες και τις αγωνίες των πολιτών. Και η ακρίβεια είναι ο μεγαλύτερός τους φόβος και περιμένουν από εμάς μέτρα».
«Κράτος Δικαίου εν τη ευρεία έννοια είναι και η καταπολέμηση της φοροδιαφυγής και η στήριξη του εισοδήματος απέναντι στο αυξημένο κόστος ζωής. Ένα νέο Σύνταγμα απαντά στα ζητούμενα ενός κράτους δικαίου και μαζί με τις αλλαγές απελευθερώνεται ένα μεγάλο μεταρρυθμιστικό κίνημα ώστε το 2030 να έχουμε ξεριζώσει πολιτικά και θεσμικά παθογένειες που αντιμετωπίζαμε ενίοτε σποραδικά.
Είναι σημαντικό να συζητήσουμε για τον κόσμο που θα αφήσουμε στα παιδιά μας. Για τις συνέπειες της κλιματικής κρίσης και τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης. Μας άφησε δυσάρεστη γεύση αυτό που έγινε με τις ανεξάρτητες αρχές όταν το ΠΑΣΟΚ υπαναχώρησε από μια πολιτική συμφωνία ενώ την ίδια ώρα μιλούσε με την ελάσσονα αντιπολίτευση κοροϊδεύοντας και τις δύο πλευρές. Μπορεί να είναι ωραίες τακτικές για φοιτητικά αμφιθέατρα αλλά δεν ταιριάζουν στη Βουλή και δείχνουν έλλειψη θεσμική σοβαρότητα» τόνισε στη συνέχεια ο Κυριάκος Μητσοτάκης.
Οι ρυθμίσεις που περιέρχονται στο σχέδιο
Και συνέχισε: «Όλοι θα δοκιμαστούν για την πολιτική τους ειλικρίνεια και συνέπεια στη Συνταγματική Αναθεώρηση. Στο σχέδιο περιέχονται και ρυθμίσεις που θα έπρεπε να έχουν ήδη γίνει όπως η ρητή συνταγματική πρόβλεψη για ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων. Αυτό συζητήθηκε και το 2019 με την εντυπωσιακή στροφή των 180 μοιρών του ΠΑΣΟΚ που στην αρχή είχε συμφωνήσει και μετά το πήρε πίσω. Να επεκταθεί η επιστολική ψήφος και να κατέβει το όριο του εκλέγεσθαι στα 21 έτη. Να υπάρχει μια 6ετη θητεία για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας ώστε να μην αλλοιώνεται ο υπερκομματικός του χαρακτήρας. Να υπάρξει συνταγματική κατοχύρωση της ελληνικής γλώσσας και σημαίας ως σύμβολο του ελληνισμού. Πρέπει να ανοίξει ο διάλογος για τον ρόλο του βουλευτή. Να κατοχυρώσουμε συνταγματικά αυτό το οποίο πέτυχε η κυβέρνηση να παράγει πρωτογενή πλεονάσματα, ώστε ποτέ ξανά κανείς να πειραματιστεί με τις τύχες της χώρας. Πρέπει να αναθεωρήσουμε το άρθρο 86 και να περιοριστεί ο ρόλος της Βουλής για την ευθύνη των υπουργών. Ανοίγουμε το θέμα της μονιμότητας στο Δημόσιο με καθιέρωση συνταγματική της καθολικής αξιολόγησης. Προτείνουμε να υπάρχει συνταγματική πρόβλεψη για την προσιτή στέγη».
Κατά την ομιλία του στην ΚΟ της Νέας Δημοκρατίας, ο πρωθυπουργός υπογράμμισε επίσης: «Είμαστε 7 χρόνια κυβέρνηση και σήμερα η Νέα Δημοκρατία καταγράφει ποσοστά υπερδιπλάσια του δεύτερου κόμματος ενώ παραμένουμε η μόνη εθνική δύναμη σιγουριάς, ασφάλειας και προοπτικής», ανέφερε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης κατά την ομιλία του στην ΚΟ της Νέας Δημοκρατίας. Παράλληλα, απευθυνόμενος στους βουλευτές τόνισε πως πρέπει «να μιλάμε στη γλώσσα των πολιτών και όχι κατ’ ανάγκη προβάλλοντας τις δικές μας ανησυχίες ή τις δικές μας ανασφάλειες σε μια εσωτερική συζήτηση». «Οφείλουμε να είμαστε ειλικρινείς αλλά και παραγωγικοί στις τοποθετήσεις μας. Όπως είπαμε, αναφορές που ενδιαφέρουν τον πολίτη και αποφεύγοντας μια μίζερη εσωστρέφεια».
Όπως σημείωσε ο πρωθυπουργός, η ΝΔ είναι «μια δύναμη η οποία θέλει να κρατήσει την πατρίδα μας σε τροχιά προόδου και σε μια νέα θητεία. Όχι μόνο γιατί μια τρίτη τετραετία θα αποτρέψει την επιστροφή του τόπου σε όσα ζήσαμε τρεις τετραετίες πίσω, αλλά κυρίως γιατί η παράταξή μας, η Νέα Δημοκρατία, έχει πάρα πολλά ακόμα να κάνει για την Ελλάδα του 2030, όπως την οραματίζεται. Θωρακίζοντας δυναμικά την άμυνά της, συνεχίζοντας αυτή τη διπλή πορεία ανάπτυξης και κοινωνικής στήριξης, διότι χωρίς υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης δεν μπορεί να υπάρχει κοινωνικό μέρισμα. Και τέλος, ανοίγοντας τον δρόμο για νέες μεγάλες μεταρρυθμίσεις που απαιτεί αυτή η νέα εποχή, η οποία έχει ξημερώσει».
«Όλοι οι βουλευτές μας θα βρίσκονται στα ψηφοδέλτια των επόμενων εκλογών»
Παράλληλα ο Κυριάκος Μητσοτάκης επεσήμανε: «Να συγχαρώ την Κοινοβουλευτική μας Ομάδα για τη στάση της σχετικά με τις δικογραφίες της ευρωπαϊκής εισαγγελίας. Οι βουλευτές μας αντέδρασαν αμέσως και με θάρρος. Όπως οι βουλευτές μας έκαναν το σωστό, με την ίδια ταχύτητα πρέπει τώρα να κινηθεί και η ευρωπαϊκή εισαγγελία. Όλοι οι βουλευτές μας θα βρίσκονται στα ψηφοδέλτια των επόμενων εκλογών εφόσον το επιθυμούν, χωρίς τελεσίδικες αποφάσεις ισχύει το τεκμήριο της αθωότητας. Είμαστε μια γροθιά και προχωράμε σαν μια γροθιά».
Μετά την ομιλία του πρωθυπουργού που θα βάλει το πλαίσιο της συζήτησης, θα λάβει το λόγο ο εισηγητής της ΝΔ για τη συνταγματική αναθεώρηση Ευρυπίδης Στυλιανίδης που θα παρουσιάσει τις βασικές προτάσεις της κυβερνητικής πλειοψηφίας. Αμέσως μετά θα λάβουν το λόγο οι βουλευτές που έχουν εγγραφεί στον κατάλογο των ομιλητών, σημειώνεται δε ότι έχουν εγγραφεί για να μιλήσουν περισσότεροι από 40 βουλευτές.
Η πρόταση συνταγματικής αναθεώρησης της Νέας Δημοκρατίας
Στα μέλη της ΚΟ της ΝΔ, διανεμήθηκε κείμενο με τα 30 προτεινόμενα προς αναθεώρηση άρθρα, ως βάση συζήτησης για τη διαδικασία της Συνταγματικής Αναθεώρησης, μετά την επεξεργασία και την ενσωμάτωση των προτάσεων των βουλευτών της ΝΔ.
Η πρόταση συνταγματικής αναθεώρησης της Νέας Δημοκρατίας διαμορφώνεται στους εξής άξονες:
- Πρώτον, στον άξονα της προστασίας των δικαιωμάτων και των συλλογικών αγαθών της νέας εποχής, με έμφαση στην αναγνώριση των προκλήσεων της τεχνητής νοημοσύνης, την αναμόρφωση του πλαισίου της ανώτατης εκπαίδευσης, την κλιματική προστασία και τη διαγενεακή δικαιοσύνη.
- Δεύτερον, στον άξονα της δημοκρατικής συμμετοχής, με έμφαση στη δημοκρατική οργάνωση και λειτουργία των πολιτικών κομμάτων, την επιστολική ψήφο και τη συνταγματική σύνδεση του εκλογικού συστήματος με την εύλογη αναλογικότητα και την κυβερνησιμότητα.
- Τρίτον, στον άξονα της πολιτειακής και κοινοβουλευτικής λειτουργίας, με έμφαση στην ενίσχυση του θεσμικού ρόλου της Βουλής και του βουλευτή, την πρόβλεψη μίας εξαετούς θητείας για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και τη συνταγματική κατοχύρωση βασικών αρχών καλής νομοθέτησης.
- Τέταρτον, στον άξονα της λογοδοσίας, της θεσμικής ανεξαρτησίας και της εμπιστοσύνης στη Δικαιοσύνη, με έμφαση στην αναμόρφωση του πλαισίου για την ποινική ευθύνη των υπουργών, την επιλογή της ηγεσίας της Δικαιοσύνης χωρίς κυβερνητική παρέμβαση και την ενίσχυση του ρόλου του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου κατά τον έλεγχο της συνταγματικότητας των νόμων.
- Πέμπτον, στον άξονα της αποτελεσματικής και αξιοκρατικής λειτουργίας του Κράτους και της τοπικής αυτοδιοίκησης, με έμφαση στην εξασφάλιση ίσης πρόσβασης σε δημόσια αγαθά σε όλη την επικράτεια, στον εκσυγχρονισμό του πλαισίου λειτουργίας των Ο.Τ.Α. και στον επανακαθορισμό της έννοιας της μονιμότητας στο Δημόσιο.
- Έκτον, στον άξονα της δημοσιονομικής υπευθυνότητας και της φορολογικής ασφάλειας, με έμφαση στην απαγόρευση αναδρομικής επιβολής φόρου ή άλλου οικονομικού βάρους, τη δυνατότητα σταθερού φορολογικού καθεστώτος για στρατηγικές επενδύσεις και τη συνταγματική κατοχύρωση της δημοσιονομικής ισορροπίας.
Ποια άρθρα προτείνονται για αναθεώρηση
Άρθρο 5 ή άρθρο 5Α ή νέο άρθρο 5Β
Η τεχνητή νοημοσύνη οφείλει να υπηρετεί την ελευθερία του ατόμου και την ευημερία της κοινωνίας ώστε να μετριάζονται οι κίνδυνοι και να αξιοποιούνται τα πλεονεκτήματα που προσφέρει.
Άρθρα 14, 15
Αποκάθαρση και εξορθολογισμός τύπου, τηλεόρασης, ραδιοφώνου, διαδικτύου.
Προστασία του δημοσιογράφου και έναντι του εργοδότη του.
Άρθρο 16
Κρατική μέριμνα για την προστασία, την καλλιέργεια και τη διάδοση της ελληνικής γλώσσας.
Προστασία της ελληνικής σημαίας ως συμβόλου του ελληνικού έθνους και του ελληνικού πολιτισμού.
Τα έτη υποχρεωτικής φοίτησης δεν μπορεί να είναι λιγότερα από έντεκα (αντί για εννέα σήμερα).
Δυνατότητα παροχής ανώτατης εκπαίδευσης από νομικά πρόσωπα πανεπιστημιακής εκπαίδευσης που μπορεί να έχουν δημόσιο ή μη κρατικό/μη κερδοσκοπικό χαρακτήρα με πλήρη αυτοδιοίκηση, υπό την εποπτεία ανεξάρτητης αρχής και υπό τον όρο διασφάλισης υψηλού επιπέδου των παρεχομένων σπουδών.
Άρθρο 17
Διατύπωση με πιο λιτό τρόπο.
Προστασία όχι μόνο της ιδιοκτησίας, αλλά της περιουσίας (μετοχές, ομόλογα, πνευματική και βιομηχανική ιδιοκτησία, εμπορικό σήμα).
Αποζημίωση για περιορισμό χρήσης χωρίς απαλλοτρίωση.
Δυνατότητα μεταφοράς συντελεστή δόμησης (δυναμική πολεοδομία).
Αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων κτηρίων για κοινωνικούς σκοπούς.
Άρθρο 21
Κρατική μέριμνα για προσιτή στέγη.
Λήψη υπόψη διαγενεακής δικαιοσύνης και αλληλεγγύης.
Άρθρο 24
Λήψη μέτρων για την αντιμετώπιση του φαινομένου της κλιματικής αλλαγής, την αποτελεσματική διαχείριση των υδάτινων πόρων, την ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, την κατοχύρωση του περιβαλλοντικού ισοζυγίου σε κάθε κρατική παρέμβαση και την προστασία των ζώων.
Άρθρο 29
Τα κόμματα οφείλουν να οργανώνονται και να λειτουργούν με δημοκρατικό τρόπο.
Νόμος ορίζει τις προϋποθέσεις ίδρυσης και λειτουργίας πολιτικού κόμματος.
Το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο του άρθρου 100 ελέγχει τη συνδρομή των προϋποθέσεων συμμετοχής του πολιτικού κόμματος στις εκλογές.
Άρθρο 30
Μια εξαετής θητεία Προέδρου της Δημοκρατίας (με μεταβατική για τον υπηρετούντα Πρόεδρο).
Άρθρο 41 παρ. 2, 5
Κατάργηση διάλυσης της Βουλής για εθνικό θέμα εξαιρετικής σημασίας. Διάλυση με πρόταση της Κυβέρνησης και απόφαση της Βουλής για ανανέωση της λαϊκής εντολής (αυτοδιάλυση Βουλής).
Άρθρο 44 παρ. 2
Εισαγωγή κανόνων καλής διενέργειας των δημοψηφισμάτων: Το ερώτημα πρέπει να διατυπώνεται με τρόπο εύληπτο και κατανοητό για τους πολίτες. Μεταξύ της προκήρυξης και της διενέργειας του δημοψηφίσματος πρέπει να μεσολαβεί επαρκής χρόνος τουλάχιστον είκοσι ημερών.
Άρθρο 51 παρ. 4
Δυνατότητα άσκησης του εκλογικού δικαιώματος με επιστολική ψήφο και για τους εκλογείς που βρίσκονται εντός της Επικράτειας.
Άρθρο 54 παρ. 1, 3
Το εκλογικό σύστημα θα πρέπει να διασφαλίζει εύλογη αναλογικότητα και κυβερνησιμότητα της χώρας.
Με νόμο μπορεί να προβλέπεται ότι η επικράτεια διαιρείται σε ελάσσονες και μείζονες περιφέρειες.
Άρθρο 55 παρ. 1
Δικαίωμα εκλέγεσθαι στα 21.
Αναστολή υποχρέωσης στράτευσης για όσο χρόνο διαρκεί η βουλευτική ιδιότητα.
Άρθρα 56, 57
Κατάργηση λεπτομερειακού καταλόγου κωλυμάτων και ασυμβιβάστων. Καθιέρωση γενικών αρχών και εξουσιοδότηση νόμου για εφαρμογή από μεθεπόμενες εκλογές ή αμέσως με πλειοψηφία δύο τρίτων.
Άρθρο 60
Θωράκιση θεσμικού ρόλου του βουλευτή κατά την άσκηση της νομοθετικής και ελεγκτικής του αρμοδιότητας και κατά την επικοινωνία με την εκλογική του περιφέρεια, σύμφωνα με το Σύνταγμα και τον Κανονισμό της Βουλής.
Άρθρο 73 παρ. 1
Συνταγματική κατοχύρωση αρχών καλής νομοθέτησης: Επαρκούς προνομοθετικής διαβούλευσης, αξιολόγησης της εφαρμογής του νόμου και μέτρων κωδικοποίησης της νομοθεσίας.
Άρθρο 78 παρ. 2, 6
Φόρος ή οποιοδήποτε άλλο οικονομικό βάρος δεν μπορεί να επιβληθεί με νόμο αναδρομικής ισχύος.
Μπορεί να παρέχονται κίνητρα για σταθερό φορολογικό καθεστώς σε στρατηγικές για την εθνική οικονομία ιδιωτικές επενδύσεις.
Άρθρο 79
Ο προϋπολογισμός οφείλει να διασφαλίζει τη δημοσιονομική ισορροπία μεταξύ εσόδων και εξόδων και τη βιώσιμη δημοσιονομική λειτουργία.
Κατάθεση και δημοσιότητα ετήσιου απολογισμού εκ μέρους φορέων που χρηματοδοτούνται, άμεσα ή έμμεσα, από τον κρατικό προϋπολογισμό.
Άρθρο 81 παρ. 2
Δυνατότητα πρόβλεψης με νόμο λειτουργικού ασυμβιβάστου βουλευτή/υπουργού και προσωρινής αναπλήρωσης.
Δυνατότητα διορισμού Αντιπροέδρων του Υπουργικού Συμβουλίου και μη υπουργών.
Άρθρο 82
Κανόνες καλής κυβερνητικής λειτουργίας.
Άρθρο 86
Κατάργηση «αμελλητί» και αρμοδιότητας της Βουλής για τη διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης.
Προκαταρκτική εξέταση από Εισαγγελέα Εφετών και πρόταση άσκησης δίωξης από Εισαγγελέα Αρείου Πάγου. Εναλλακτικά προαξιολόγηση ποινικής ευθύνης Υπουργών από μεικτό δικαστικοπολιτικό όργανο.
Άσκηση δίωξης με απόφαση Βουλής, με την απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών, με ονομαστική ψηφοφορία.
Άρθρο 89
Επιτρέπεται βάσει εκτελεστικού νόμου η ανάθεση ειδικών διοικητικών καθηκόντων σε δικαστικούς λειτουργούς με απόφαση της Βουλής.
Δεν επιτρέπεται η συμμετοχή τους με οποιαδήποτε ιδιότητα στην Κυβέρνηση, η τοποθέτησή τους σε πολιτικές θέσεις ή η τοποθέτησή τους σε ανεξάρτητες αρχές για τρία τουλάχιστον χρόνια από την αφυπηρέτησή τους.
Άρθρο 90 παρ. 5
Προαγωγές στις θέσεις των ανωτάτων δικαστών από ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή μεταξύ των αρχαιοτέρων δικαστών, χωρίς κυβερνητική παρέμβαση, από κατάλογο τριών δικαστών για κάθε θέση που προτείνονται από τις οικείες ολομέλειες.
Άρθρο 100
Σύνθεση του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου με τριετή θητεία, αποτελούμενου από εννέα δικαστές (τους 3 Προέδρους των Ανωτάτων Δικαστηρίων, από 2 δικαστές εκλεγόμενους από τις Ολομέλειες του Συμβουλίου της Επικρατείας και του Αρείου Πάγου, 2 τακτικούς Καθηγητές Νομικής που επιλέγονται από τα λοιπά μέλη).
Αρμοδιότητα προληπτικού ελέγχου συνταγματικότητας και συμβατότητας με το ενωσιακό δίκαιο για ψηφισμένο νομοσχέδιο εκτός από εκείνα που αφορούν αποκλειστικά κύρωση διεθνών συνθηκών, μετά από αίτημα του Προέδρου της Δημοκρατίας, του Πρωθυπουργού ή της Βουλής (έως δύο φορές σε κάθε σύνοδο).
Η απόφαση περί αντισυνταγματικότητας ή αντίθεσης προς το ενωσιακό δίκαιο κωλύει την έκδοση του νόμου. Η απόφαση περί συνταγματικότητας δεσμεύει τα δικαστήρια μετά την έκδοση του νόμου.
Άρθρο 101 παρ. 3, 5
Αποκεντρωτικό σύστημα: Κατάργηση τεκμηρίου αρμοδιότητας υπέρ αποκεντρωμένων διοικήσεων, η εφαρμογή του αποκεντρωτικού συστήματος μπορεί να γίνει είτε με ύπαρξη αποκεντρωμένης κρατικής δομής και/είτε με ύπαρξη αποκεντρωμένων υπηρεσιών των υπουργείων και των λοιπών φορέων του δημοσίου τομέα.
Κρατική μέριμνα για τη στήριξη του πρωτογενούς τομέα και την ανάπτυξη της ελληνικής περιφέρειας, ώστε να εξασφαλίζεται ίση πρόσβαση σε δημόσια αγαθά σε όλη την επικράτεια.
Αρχές της χρηστής διοίκησης, της διαφάνειας, της λογοδοσίας και της αξιοκρατίας. Συνταγματική κατοχύρωση Εθνικής Αρχής Διαφάνειας.
Άρθρο 101A
Επιλογή Προέδρων και Μελών ανεξαρτήτων αρχών από κοινοβουλευτική επιτροπή από κατάλογο τριών υποψηφίων που προτείνονται από Συμβούλιο Εμπειρογνωμόνων μετά από δημόσια πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος. Στο Συμβούλιο συμμετέχουν ex officio ο Διοικητής της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, ο Πρόεδρος του Ανωτάτου Συμβουλίου Επιλογής Προσωπικού, ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας, ο Πρόεδρος της Συνόδου των Πρυτάνεων και ο επικεφαλής του συλλογικού οργάνου που εκπροσωπεί τους ΟΤΑ α’ ή β’ βαθμού.
Άρθρο 102
Νόμος καθορίζει τους βαθμούς τοπικής αυτοδιοίκησης οι οποίοι είναι έως δύο (2).
Με αποφάσεις των αρμοδίων οργάνων των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης μπορούν να επιβάλλονται τοπικοί ή ειδικοί φόροι ή βάρη οποιασδήποτε φύσης.
Οι προϋπολογισμοί των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης καταρτίζονται μετά από επαρκή δημόσια διαβούλευση με τους κατοίκους των οικείων περιοχών και οφείλουν να διασφαλίζουν τη δημοσιονομική ισορροπία.
Πειθαρχικές ποινές αργίας/έκπτωσης στα αιρετά όργανα των ΟΤΑ επιβάλλονται με απόφαση του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου.
Άρθρο 103
Επανακαθορισμός της έννοιας της μονιμότητας. Νόμος ορίζει τη διαδικασία, τα κριτήρια για την αξιολόγηση των δημοσίων υπαλλήλων, τις επιβραβεύσεις και τις ποινές που αυτή μπορεί να επιφέρει, συμπεριλαμβανομένης της οριστικής παύσης, ύστερα από απόφαση του υπηρεσιακού συμβουλίου. Οι επιβραβεύσεις συνδέονται με προσόντα και απόδοση.
Αξιολόγηση δημοσίων υπαλλήλων, με βάση τις αρχές της αμεροληψίας, της ουδετερότητας, της επαγγελματικής ικανότητας και της αποδοτικότητας, με δυνατότητα συμμετοχής και του ΑΣΕΠ.
Αξιολόγηση γίνεται αμφίδρομα, ήτοι και από τους υφισταμένους προς τους προϊσταμένους τους, καθώς και από τους πολίτες προς όλους.